การขาดดุลการค้าของสหภาพยุโรปกับจีนกำลังเพิ่มขึ้น ทำให้บรัสเซลส์ต้องใช้มาตรการปกป้องสินค้าทุกอย่าง ตั้งแต่รถยนต์ไฟฟ้าไปจนถึงแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ และทำให้ความกังวลเกี่ยวกับสงครามการค้าทวีความรุนแรงขึ้น

รัฐบาลที่ปักกิ่งเรียกร้องให้มีการเจรจา แต่เตือนว่าอาจตอบโต้หากมีการใช้มาตรการกีดกันทางการค้า

ในขณะที่ผู้นำยุโรปรวมตัวกันเพื่อการประชุมสุดยอดในวันพฤหัสบดี สำนักข่าว AFP ได้สำรวจปัจจัยเบื้องหลังความขัดแย้งทางการค้าที่กำลังก่อตัวกับจีน

การขาดดุลมีขนาดใหญ่แค่ไหน?
คณะกรรมาธิการยุโรปกล่าวเมื่อเดือนที่แล้วว่าการขาดดุลการค้ากับจีนนั้น "ไม่ยั่งยืน" อีกต่อไปแล้ว

เฉพาะในเดือนเมษายนเดือนเดียว ช่องว่างอยู่ที่ 3.19 หมื่นล้านยูโร (3.7 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ) ตามข้อมูลของยูโรสแตท สำนักงานสถิติของสหภาพยุโรป

“ความสัมพันธ์ทางการค้าของเรากับจีนมาถึงจุดที่ต้องมีการปรับสมดุลใหม่ ไม่ใช่การเผชิญหน้า แต่เป็นการปรับสมดุล” มารอส เซฟโควิช กรรมาธิการการค้าของยุโรปกล่าวเมื่อวันจันทร์

ไช่หรัน เอกอัครราชทูตจีนประจำสหภาพยุโรป กล่าวเมื่อเดือนที่แล้วว่า รัฐบาลที่ปักกิ่ง “ตระหนักดี” ถึงข้อกังวลของกลุ่มประเทศสมาชิก พร้อมเสริมว่า จีน “ไม่เคยตั้งใจที่จะเกินดุลการค้า” และ “ยินดีที่จะ...แก้ไขปัญหานี้”

เขาชี้ให้เห็นถึงมาตรการที่จีนได้ดำเนินการไปแล้ว เช่น การเพิ่มการเข้าถึงตลาดสำหรับสินค้าเกษตรของยุโรป การยกเลิกการคืนภาษีสำหรับผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์พลังงานแสงอาทิตย์ของจีน และข้อจำกัดการส่งออกรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ของจีน

จีนปฏิเสธข้อกล่าวอ้างที่ว่าความสำเร็จในต่างประเทศของบริษัทจีนนั้นสร้างขึ้นจากเงินอุดหนุนจากรัฐจำนวนมหาศาล โดยโต้แย้งว่าเป็นผลมาจากนวัตกรรม เศรษฐกิจแบบขนาดใหญ่ และฐานอุตสาหกรรมของจีน

ความสัมพันธ์อยู่ในสถานะใด? 
ความสัมพันธ์ระหว่างสหภาพยุโรปและจีนแย่ลงในปีนี้ เนื่องจากสหภาพยุโรปพยายามเสริมสร้างคลังกฎหมายเพื่อต่อต้านปักกิ่ง

สหภาพยุโรปเกรงว่าการครอบงำของบริษัทจีนในบางภาคส่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่งรถยนต์ไฟฟ้า สารเคมี และเทคโนโลยีสีเขียว อาจทำลายอุตสาหกรรมของตนเอง

กลุ่มประเทศสหภาพยุโรปยังเรียกร้องให้เข้าถึงตลาดจีนมากขึ้น โดยอ้างว่าปักกิ่งไม่ให้เสรีภาพที่เท่าเทียมกันแก่บริษัทในยุโรป

ขณะเดียวกัน จีนได้ให้คำมั่นว่าจะใช้ "มาตรการตอบโต้" หากสหภาพยุโรปผลักดันร่างกฎหมาย "การเร่งรัดอุตสาหกรรม" ซึ่งจะยกเว้นผลิตภัณฑ์บางอย่างที่ผลิตนอกกลุ่มประเทศสหภาพยุโรปจากการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ และจำกัดการเข้าซื้อกิจการของบริษัทในยุโรป

คณะกรรมาธิการยุโรปได้ทบทวนกฎระเบียบด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ โดยมีเป้าหมายที่จะยกเว้นซัพพลายเออร์ที่ถือว่ามีความเสี่ยงสูง เช่น บริษัทหัวเว่ยของจีน ออกจากเครือข่ายโทรคมนาคม

และตั้งแต่ปี 2024 รถยนต์ไฟฟ้าจีนที่ส่งออกไปยังยุโรปต้องเสียภาษีศุลกากรเพิ่มเติม

สงครามการค้ามีโอกาสเกิดขึ้นมากน้อยเพียงใด? 
“อารมณ์ความรู้สึกกำลังพลุ่งพล่านและไม่มั่นคง ความเสี่ยงที่จะเกิดสงครามการค้าระหว่างสหภาพยุโรปและจีนนั้นมีอยู่จริง” ศาสตราจารย์ สวีติ้งปัว จาก China Europe International Business School (CEIBS) ในเซี่ยงไฮ้กล่าว

เอลวิเร ฟาบรี  ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิรัฐศาสตร์การค้าจากสถาบันฌาคส์ เดอลอร์ส ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยที่เน้นเรื่องสหภาพยุโรป กล่าวว่า “ในปัจจุบันนี้เป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งสำหรับชาวยุโรปที่จะต้องแสดงความมุ่งมั่นและสร้างสมดุลอำนาจ”

อย่างไรก็ตาม ทั้งสองฝ่ายต่างมีผลประโยชน์ในการปรองดองกัน ตามที่ จูเถียน นักเศรษฐศาสตร์จาก CEIBS กล่าว

“ไม่มีฝ่ายใดได้ประโยชน์จากการยกระดับความขัดแย้ง: ยุโรปจะเผชิญกับต้นทุนที่สูงขึ้นและการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวที่ช้าลง ในขณะที่จีนจะสูญเสียการเข้าถึงตลาดสำคัญ” เขากล่าว

จีนจะตอบโต้ได้อย่างไร?
รัฐบาลที่ปักกิ่งมีเครื่องมือมากมายที่สามารถใช้ได้หากสหภาพยุโรปเพิ่มมาตรการเพื่อปกป้องบริษัทของตนมากขึ้น

จูเถียน กล่าวว่า "จีนอาจตอบโต้ด้วยการสอบสวนการทุ่มตลาด การตรวจสอบด้านกฎระเบียบ การจำกัดในบางภาคส่วน หรือกดดันสินค้าจากยุโรปที่มีความอ่อนไหวทางการเมือง"

ก่อนหน้านี้ จีนเคยเรียกเก็บภาษีต่อต้านการทุ่มตลาดกับบรั่นดีจากยุโรป และดำเนินการสอบสวนการทุ่มตลาดผลิตภัณฑ์หมูและผลิตภัณฑ์นมจากกลุ่มประเทศดังกล่าว

ครั้งนี้ สหภาพยุโรปมีความกังวลเป็นพิเศษว่าจีนอาจจำกัดการส่งออกแร่หายากซึ่งจำเป็นสำหรับอุตสาหกรรมไฮเทค

ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบใด "จีนน่าจะตอบโต้ในลักษณะที่รอบคอบ" จูเถียน กล่าว

"มากพอที่จะส่งสัญญาณว่ามาตรการของสหภาพยุโรปมีต้นทุน แต่ไม่มากจนเกินไปจนทำให้ความสัมพันธ์ทั้งหมดพังทลาย"

สหภาพยุโรปมีความสำคัญต่อจีนมากแค่ไหน?
สหภาพยุโรปเป็นคู่ค้าที่ใหญ่เป็นอันดับสองของจีน

ฟาบรี จากสถาบันฌาคส์ เดอลอร์ส กล่าวว่า จีน "ต้องการเข้าถึงตลาดยุโรปเนื่องจากตลาดสหรัฐฯ ปิดตัวลง"

จูเถียนตั้งข้อสังเกตว่า การลงทุนของจีนในยุโรปที่เพิ่มมากขึ้นเป็นวิธีหนึ่งในการสร้างงานและสร้างความมั่นใจให้กับผู้กำหนดนโยบายของยุโรปว่า "จีนให้ความสำคัญกับข้อกังวลของยุโรปอย่างจริงจัง"

"จีนสามารถช่วยเหลือได้โดยการเปิดตลาดและส่งเสริมการนำเข้าและการลงทุนมากขึ้น แต่ยุโรปก็จำเป็นต้องเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของตนเองด้วย" เขากล่าวเสริม

โยร์ก วุตต์เก ผู้เชี่ยวชาญจากกลุ่ม DGA-Albright Stonebridge และอดีตประธานหอการค้าสหภาพยุโรปในประเทศจีน กล่าวว่า ปักกิ่งยังคงสามารถหลีกเลี่ยงสงครามการค้าได้

แต่จะต้องให้จีน "เปิดกว้างอย่างแท้จริง ไม่ใช่แค่แสร้งทำ" เขากล่าว เพราะ "จีนพูดถึงการเปิดประเทศมาประมาณ 20 หรือ 30 ปีแล้ว"

Agence France-Presse

Photo - ประธานาธิบดีสีจิ้นผิงของจีน เข้าร่วมพิธีแลกเปลี่ยนของขวัญระหว่างสองประเทศ ระหว่างการเยือนฝรั่งเศสอย่างเป็นทางการสองวัน ณ ทำเนียบประธานาธิบดีเอลีเซ ในกรุงปารีส เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2024 การเยือนฝรั่งเศสอย่างเป็นทางการสองวันของสี จิ้นผิง เป็นการเยือนยุโรปครั้งแรกของเขาตั้งแต่ปี 2019 (Photo by Ludovic MARIN / POOL / AFP)