ศูนย์ข้อมูล หรือ Data center  กำลังเผชิญกับกระแสความไม่พอใจจากสาธารณชนในสหรัฐอเมริกาเกี่ยวกับปริมาณการใช้น้ำและพลังงานที่มากเกินไป

บริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีที่ลงทุนหลายพันล้านดอลลาร์ในศูนย์ข้อมูลเหล่านี้กล่าวว่า อย่างน้อยในส่วนของน้ำนั้นสามารถแก้ไขได้

Data center  คือโกดังที่เต็มไปด้วยเซิร์ฟเวอร์คอมพิวเตอร์ที่ขับเคลื่อนอินเทอร์เน็ตและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ

คอมพิวเตอร์จะร้อนขึ้น และการทำให้เย็นลงนั้นต้องใช้น้ำ

บริษัท Nvidia ยักษ์ใหญ่ด้านชิปของอเมริกา กล่าวในรายงานเดือนมิถุนายนว่า บริษัทสามารถลดการใช้น้ำลงได้เกือบทั้งหมดในบางสถานที่ เมื่อใช้งาน DSX ซึ่งเป็นระบบใหม่ล่าสุดสำหรับการออกแบบและจัดการ AI Data center

นี่เป็นการกล่าวอ้างที่ท้าทายอย่างยิ่ง และเป็นสิ่งที่อุตสาหกรรมกำลังเผชิญแรงกดดันอย่างหนักเพื่อให้บรรลุเป้าหมายนี้

จากข้อมูลของบริษัทที่ปรึกษา Rystad Energy ระบุว่า ในปี 2025 Data center ทั่วโลกใช้ปริมาณน้ำในการระบายความร้อนถึง 2.22 แสนล้านลิตร (59 พันล้านแกลลอน)

หากไม่มีมาตรการปรับตัว ตัวเลขนี้อาจเพิ่มขึ้นเกือบสามเท่าเป็น 644 พันล้านลิตรภายในปี 2030 ตามที่ Rystad คาดการณ์ไว้ การดำเนินการเพื่อจำกัดการเติบโตอาจช่วยให้ตัวเลขนี้ต่ำกว่าสองเท่า

วิธีการใหม่ของ Nvidia ใช้ระบบระบายความร้อนแบบวงปิด ซึ่งของเหลวจะไหลผ่านเซิร์ฟเวอร์โดยตรง ใกล้กับชิปมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ เนื่องจากอุณหภูมิของชิปอาจสูงกว่า 80 องศาเซลเซียส (176 องศาฟาเรนไฮต์)

ปัญหาคือ "มีความสัมพันธ์โดยตรงระหว่างปริมาณน้ำที่ใช้กับปริมาณพลังงานที่ใช้" ในการควบคุมอุณหภูมิ แอนดี้ มาสลีย์ นักวิจัยอิสระที่ดูแลด้าน AI และ Data center กล่าว

การลดการใช้น้ำมักหมายถึงการใช้พลังงานมากขึ้น เนื่องจากของเหลวในท่อปิดผนึกเหล่านั้นยังคงต้องถูกทำให้เย็นลงด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง โดยปกติแล้วจะทำโดยการเป่าลมผ่าน ซึ่งต้องใช้ไฟฟ้า

Nvidia แก้ปัญหาบางส่วนนี้โดยการปล่อยให้น้ำที่ไหลเข้าสู่เซิร์ฟเวอร์มีอุณหภูมิสูงกว่าปกติที่ 45 องศาเซลเซียส

ระบบระบายความร้อนแบบวงปิดส่วนใหญ่ทำงานที่อุณหภูมิประมาณ 32 องศาเซลเซียสในปี 2024 ตามข้อมูลจาก Uptime Institute ซึ่งเป็นหน่วยงานที่รับรองศูนย์ข้อมูล

ด้วยการเริ่มต้นด้วยน้ำที่อุ่นกว่า Nvidia จึงไม่จำเป็นต้องสูบอากาศเย็นเข้าไปตลอดทั้งปี

"พัดลมธรรมดาที่ช่วยหมุนเวียนอากาศ" มักจะเพียงพอแล้ว แม้ว่าบางครั้งอาจจำเป็นต้องใช้หลายวิธีร่วมกันก็ตาม Josh Parker หัวหน้าฝ่ายความยั่งยืนของ Nvidia กล่าว

ในสถานที่ที่มีสภาพอากาศสุดขั้ว หรือในช่วงคลื่นความร้อน การไหลเวียนของอากาศเย็นหรือการระเหยของน้ำยังคงจำเป็นอยู่

Microsoft, Amazon Web Services (AWS) และ Meta บอกกับ AFP ว่าพวกเขาก็ใช้ระบบระบายความร้อนแบบวงปิดเช่นกัน ซึ่งพวกเขากล่าวว่าไม่มีการสูญเสียน้ำสุทธิ

สองบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านคลาวด์คอมพิวติ้ง ซึ่งกำลังขยายพื้นที่ศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ของตนอย่างต่อเนื่อง ได้ใช้น้ำโดยรวมเพิ่มขึ้นระหว่างปี 2022 ถึง 2025 แต่ประสิทธิภาพการใช้น้ำของพวกเขากลับดีขึ้น 25% ที่ Microsoft และ 37 เปอร์เซ็นต์ที่ AWS ตามรายงานด้านความยั่งยืนล่าสุดของพวกเขา

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีความสอดคล้องกันในอุตสาหกรรมเกี่ยวกับการรายงานข้อมูลเกี่ยวกับความพยายามด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล (ESG) ของบริษัทต่างๆ

SpaceX ของอีลอน มัสก์ ซึ่งปัจจุบันเป็นผู้เล่นรายใหญ่ในศูนย์ข้อมูลหลังจากที่เข้าซื้อกิจการบริษัทปัญญาประดิษฐ์ xAI ของเขา ไม่เคยเผยแพร่รายงาน ESG เลย

ในเดือนมิถุนายน MSCI ซึ่งเป็นหน่วยงานจัดอันดับเครดิต ได้ให้คะแนน ESG ต่ำที่สุดแก่ SpaceX

"เนื่องจากน้ำโดยทั่วไปมีราคาถูกกว่าไฟฟ้ามาก" บริษัทต่างๆ จึงมีแรงจูงใจน้อยลงที่จะลดการใช้น้ำด้วยเหตุผลด้านต้นทุนเพียงอย่างเดียว เส้าเหลย เหริน ศาสตราจารย์ด้านวิศวกรรมศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ริเวอร์ไซด์ กล่าว

"มีแรงจูงใจอยู่บ้าง" เหริน กล่าว แต่ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการประชาสัมพันธ์ท่ามกลางกระแสต่อต้าน Data center ที่เพิ่มขึ้นทั่วสหรัฐอเมริกา

อุปสรรคอีกประการหนึ่งคือ การอัปเกรด Data center เก่าให้เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ใช้น้ำน้อยลงนั้นมีค่าใช้จ่ายสูง

แต่เรื่องนี้อาจสำคัญน้อยกว่าที่คิด

Data center เก่ามีขนาดเล็กกว่าและมีประสิทธิภาพน้อยกว่า Data center ขนาดใหญ่ที่กำลังสร้างอยู่ในปัจจุบัน ดังนั้นจึงต้องการระบบระบายความร้อนน้อยกว่าตั้งแต่แรก ตามที่ มิญ แอล. เล หัวหน้าฝ่ายวิจัยศูนย์ข้อมูลและไฮโดรเจนของ Rystad กล่าว

และน้ำที่ Data center ใช้โดยตรงนั้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องราวเท่านั้น

น้ำถูกใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้าที่จ่ายพลังงานให้กับ Data center และในการผลิตชิปและเซิร์ฟเวอร์

ในสหรัฐอเมริกา การใช้น้ำที่ซ่อนอยู่เหล่านี้อาจมีปริมาณมากกว่าที่ Data center ใช้เองถึงสองเท่า

​​Agence France-Presse

Photo - ผู้ประท้วงต่อต้านปัญญาประดิษฐ์และศูนย์ข้อมูลระหว่างการประชุมรัฐมนตรีด้านนวัตกรรมของกลุ่ม G20 ที่เมืองแชปเพิลฮิลล์ รัฐนอร์ทแคโรไลนา เมื่อวันที่ 2 กันยายน 2026 (Photo by Matt RAMEY / AFP)