ก่อนที่เขาจะเปิดฉากยิงในมหาวิทยาลัยแห่งรัฐฟลอริดาเมื่อปีที่แล้ว ทำให้มีผู้เสียชีวิต 2 รายและบาดเจ็บอีก 6 ราย ฟีนิกซ์ อิกเนอร์ ได้สนทนากับ...
ไม่ใช่กับเพื่อน พ่อแม่ หรือใครก็ตามที่อาจจะห้ามปรามเขาได้ แต่เป็นการสนทนากับแชทบอท AI
จากหลักฐานที่รวบรวมโดยอัยการสูงสุดของรัฐฟลอริดา นักศึกษาคนนี้ได้ถาม ChatGPT ว่าอาวุธและกระสุนชนิดใดเหมาะสมที่สุดสำหรับการโจมตีของเขา และเมื่อใดและที่ไหนที่เขาจะสามารถก่อความเสียหายได้มากที่สุด
นักสืบกล่าวว่า แชทบอทได้ให้คำตอบกับคำถามของเขา
ตอนนี้ อัยการสูงสุด เจมส์ อูธไมเออร์ ต้องการทราบว่าการทำเช่นนั้นทำให้ OpenAI ถือเป็นอาชญากรหรือไม่
“ถ้าสิ่งที่อยู่ฝั่งตรงข้ามของหน้าจอเป็นคน เราคงตั้งข้อหาฆาตกรรมไปแล้ว” เขากล่าว พร้อมประกาศการสอบสวนทางอาญาต่อบริษัท OpenAI ผู้ผลิต ChatGPT และเปิดโอกาสที่จะตั้งข้อหาต่อบริษัทหรือพนักงานของบริษัทต่อไป
คดีเกี่ยวกับการยิงกันในเดือนเมษายน 2025 ได้จุดประกายคำถามที่น่าสนใจในทางกฎหมาย นั่นคือ ผู้สร้างปัญญาประดิษฐ์สามารถถูกดำเนินคดีทางอาญาได้หรือไม่ สำหรับบทบาทที่ AI ของพวกเขามีส่วนเกี่ยวข้องกับอาชญากรรม หรือแม้แต่การฆ่าตัวตาย?
ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายกล่าวว่า เป็นข้อเสนอที่เป็นไปได้ แต่ซับซ้อนอย่างยิ่ง
ผลิตภัณฑ์ที่เป็นอาชญากรรม?
การดำเนินคดีทางอาญาต่อบริษัทต่างๆ เป็นไปได้ภายใต้กฎหมายของสหรัฐฯ แม้ว่าจะยังค่อนข้างไม่บ่อยนัก
ปลายเดือนที่แล้ว Purdue Pharma ถูกปรับและลงโทษทางอาญามากกว่า 5 พันล้านดอลลาร์ สำหรับบทบาทของบริษัทในการกระตุ้นวิกฤตยาโอปิออยด์
ก่อนหน้านี้ Volkswagen เคยถูกตัดสินว่ามีความผิดในคดีโกงการปล่อยมลพิษ Pfizer ผิดฐานโปรโมตยาต้านการอักเสบ Bextra และ Exxon ผิดฐานทำให้เกิดเหตุการณ์น้ำมันรั่วไหลจากเรือ Exxon Valdez ในอลาสก้า
แต่คดีเหล่านั้นล้วนเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นผู้บริหาร พนักงานขาย หรือวิศวกร ที่เลือกและลดต้นทุน
คดีของ อิกเนอร์ แตกต่างออกไป และความแตกต่างนี้เองที่ทำให้คดีนี้มีความซับซ้อนทางกฎหมาย
“ท้ายที่สุดแล้ว มันคือผลิตภัณฑ์ที่ส่งเสริมให้เกิดอาชญากรรมนี้ เป็นตัวการที่ก่อให้เกิดอาชญากรรม” แมทธิว ทอกสัน ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยยูทาห์กล่าว “นั่นคือสิ่งที่ทำให้คดีนี้มีความพิเศษและซับซ้อน”
ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายที่ AFP ปรึกษาหารือกล่าวว่า ข้อหาที่น่าจะเป็นไปได้มากที่สุดสองข้อคือ ความประมาทเลินเล่อ หรือ การกระทำโดยประมาทอย่างร้ายแรง ซึ่งอย่างหลังเกี่ยวข้องกับการเลือกที่จะเพิกเฉยต่อความเสี่ยงที่ทราบอยู่แล้วหรือภาระผูกพันด้านความปลอดภัยโดยเจตนา
ข้อหาดังกล่าวโดยทั่วไปมักถูกพิจารณาว่าเป็นความผิดลหุโทษมากกว่าความผิดอาญา ซึ่งหมายความว่าจะได้รับโทษที่เบากว่าหากถูกตัดสินว่ามีความผิด
อย่างไรก็ตาม มาตรฐานนั้นสูงมาก
“เนื่องจากนี่เป็นประเด็นที่ยังใหม่มาก คดีที่น่าเชื่อถือและชัดเจนกว่าอาจเกี่ยวข้องกับเอกสารภายในที่ตระหนักถึงความเสี่ยงเหล่านี้และอาจไม่ได้ให้ความสำคัญกับมันมากพอ” ทอกสันกล่าว
“ในทางทฤษฎี คุณอาจได้รับความรับผิดโดยไม่ต้องมีเอกสารเหล่านั้น” เขากล่าว “แต่ในทางปฏิบัติ ผมคิดว่ามันคงยาก”
ในกฎหมายอาญา “ภาระการพิสูจน์สูงกว่า” แบรนดอน การ์เร็ตต์ ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยดุ๊กกล่าว โดยอัยการต้องพิสูจน์ความผิดให้ได้โดยปราศจากข้อสงสัยใดๆ
ในส่วนของ OpenAI นั้น ยืนยันว่า ChatGPT ไม่มีส่วนรับผิดชอบต่อการโจมตีดังกล่าว
“เราทำงานอย่างต่อเนื่องเพื่อเสริมสร้างมาตรการป้องกันของเราเพื่อตรวจจับเจตนาที่เป็นอันตราย จำกัดการใช้ในทางที่ผิด และตอบสนองอย่างเหมาะสมเมื่อเกิดความเสี่ยงด้านความปลอดภัย” บริษัทกล่าว
จะเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญา?
สำหรับผู้ที่ต้องการความรับผิดชอบ การฟ้องร้องทางแพ่งอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า
ทอกสันกล่าวว่า แนวทางดังกล่าวอาจผลักดันให้บริษัทต่างๆ ออกแบบผลิตภัณฑ์ของตนอย่างระมัดระวังมากขึ้น หรืออย่างน้อยก็บังคับให้พวกเขาต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อชีวิตมนุษย์หากทำผิดพลาด
มีการฟ้องร้องทางแพ่งหลายคดีต่อแพลตฟอร์ม AI ในสหรัฐอเมริกาแล้ว โดยหลายคดีเกี่ยวข้องกับการฆ่าตัวตาย แต่ยังไม่มีคดีใดที่ตัดสินลงโทษบริษัทเหล่านั้น
ในเดือนธันวาคม ครอบครัวของซูซาน อดัมส์ ได้ฟ้องร้อง OpenAI ในศาลแคลิฟอร์เนีย โดยกล่าวหาว่า ChatGPT มีส่วนทำให้เกิดการฆาตกรรมหญิงวัยเกษียณจากคอนเนตทิคัตโดยลูกชายของเธอเอง
แมทธิว เบิร์กแมน ทนายความผู้ก่อตั้งศูนย์กฎหมายเหยื่อสื่อสังคมออนไลน์ ยอมรับว่า ChatGPT เวอร์ชันใหม่กว่าได้เพิ่มมาตรการป้องกันเพิ่มเติม
“ผมไม่ได้บอกว่ามาตรการเหล่านั้นเพียงพอ แต่มีมาตรการป้องกันมากขึ้น” เขากล่าว
ทอกสันกล่าวว่า การถูกตัดสินว่ามีความผิดทางอาญา แม้จะมีโทษไม่รุนแรง ก็ยังอาจก่อให้เกิดความเสียหายร้ายแรง รวมถึง “ผลกระทบต่อชื่อเสียงอย่างมาก”
แต่สำหรับแกรเร็ตแล้ว การดำเนินคดี—แม้จะรุนแรงเพียงใด—ก็ไม่สามารถทดแทนกรอบการกำกับดูแลที่รัฐสภาและรัฐบาลทรัมป์ยังไม่สามารถจัดตั้งขึ้นได้
เขาบอกว่า นั่นจะเป็น "ระบบที่สมเหตุสมผลกว่ามาก"
Agence France-Presse
Photo - ภาพประกอบนี้ถ่ายที่เมืองมุลเฮาส์ ทางตะวันออกของฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2025 แสดงโลโก้ของแชทบอทปัญญาประดิษฐ์ ChatGPT ของ OpenAI (ภาพโดย SEBASTIEN BOZON / AFP)
