ศาล ICJ ตัดสินคดีโรฮิงยาไปก็ไม่มีใครกล้าคว่ำบาตร เพราะพลังต่อรองของเมียนมาก็คือ Rare earth
เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน ค.ศ. 2026 ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) ได้วินิจฉัยว่าเมียนมาได้กระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต่อกลุ่มชนกลุ่มน้อยชาวโรฮีนจา ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่ศาลสูงสุดของสหประชาชาติได้ตัดสินให้รัฐหนึ่งต้องรับผิดชอบต่ออาชญากรรมดังกล่าว
บางประเทศและบางองค์กรยินดีกับคำตัดสินนี้ โดยบอกว่าเป็นการมอบ "ความยุติธรรม" คือนให้กับชาวโรฮีนจาและเป็นการกำหนดมาตรฐานการเอาผิดกับประเทศที่ก่อ "อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ"
แต่กรณีโรฮีนจามีความซับซ้อนอย่างมาก แม้เมืองไทยเองก็ได้รับผลกระทบอย่างมากจากกรณีนี้
กระนั้นก็ตาม ผมเห็นว่าไทยไม่อยู่ในฐานะที่จะไปตัดสินใคร อีกทั้งตอนนี้ประเทศใหญ่ๆ ก็ไม่ได้เคารพกติกาโลกกันอีกแล้ว โดยทำสงครามตามใจชอบ โดยบางประเทศนั้นถึงกับก่ออาชญากรรมที่ไม่ผิดอะไรกับการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ แต่กลับไม่มีการเอาผิดจาก 'ศาลโลก'
สหรัฐอเมริกานั้นถึงขนาดหมายหัว ICC หรือศาลอาญาระหว่างประเทศด้วยซ้ำ แม้ว่าจะยังไม่ได้ได้โจมตี ICJ ก็ตาม แต่สถานะของ 'ศาลโลก' ต่างๆ ในเวลานี้หมิ่นเหม่เอามากๆ
ดังนั้น ในสายตามหาอำนาจ 'ศาลโลก' กลายเป็น 'ศาลเพียงตา' ที่ตั้งเอาไว้พอเป็นพิธี ไร้ความศักดิ์สิทธิ์อะไร มิหนำซ้ำมหาอำนาจบางประเทศยังจะถีบศาลให้ล้มคะมำด้วยซ้ำ
ศาลพวกนี้จึงมีฤทธิ์กับเฉพาะ 'ประเทศเล็ก' ซึ่งไม่ได้หมายถึงประเทศที่ขนาดเล็ก แต่หมายถึงพวกที่มีอิทธิพลน้อยๆ และว่านอนสอนง่าย
แต่เมียนมาไม่ใช่ประเทศเล็กๆ ขนาดก็ไม่เล็ก แม้อำนาจบารมีอาจจะไม่มากเท่าไทย แต่มีของต่อรองที่ทำให้ทั้งไทยและมหาอำนาจยอมที่จะ "ทำเป็นหูหนวกตาบอด" กับคำตัดสินของ ICJ ได้ โดยรัฐบาลไทยนั้นออกมาบอกแล้วว่า คำตัดสินของ ICJ ไม่กระทบต่อความสัมพันธ์สองประเทศ นั่นหมายความว่า "ต่อให้ใครจะคว่ำบาตรเมียนมาก็ทำไป แต่ไทยจะไม่ทำ"
ส่วนจีนนั้นก็เหมือนไทย แต่ถึงกับจีนวิพากษ์วิจารณ์คำตัดสินของ ICJ โดยเตือนถึงการ "ใช้อำนาจเกินขอบเขต" ของศาล พร้อมทั้งระบุว่าคำตัดสินดังกล่าว "ไม่เอื้อ" ต่อการแก้ไขข้อพิพาท
จีนและไทยรักเมียนมาเพราะความเป็นเพื่อนบ้านแค่นั้นหรือ? เราไม่อาจรู้ใจรัฐบาลไทยและจีนได้ แต่ในโลกแห่งความเป็นจริงนั้น การที่ใครที่ปัญหากระทบกระทั่งกันจะหันมารักกันลงคอได้ ก็มักจะรักเพราะมีทรัพย์สินเงินทองเป็นของมัดใจไว้
อย่างที่ภาษิตบอกไว้ว่า "มีเงินนับเป็นน้อง มีทองนับเป็นพี่"
แต่เมียนมามี Rare earths ที่หายากสมชื่อ กระทั่งมีทองเท่าหัวกับเงินเท่าตัวก็ซื้อไม่ได้ ถ้าไม่ขายให้ซะอย่าง
Rare earths นั้นคือปัจจัยสำคัญในการผลิตอุปกรณืเทคโนโลยีชั้นสูง และเกี่ยวข้องอย่างมากกับการปฏิวัติ AI หากใครรับประกันอุปทานของมันได้ในภาคอุตสาหกรรมของตรก็เท่ากับครองโลกไว้แล้วส่วนหนึ่ง
ในเวลานี้ เมียนมาคือขุมกำลังสำคัญของ Rare earths ที่ส่งไปยังจีน ตามข้อมูลจาก Guotai Haitong Securities ของจีนเมื่อสองปีที่แล้วระบุว่า ในปี 2024 จีนมีการนำเข้าแร่หายากรวมทั้งสิ้นประมาณ 77,300 ตัน โดยในจำนวนนี้เป็นการนำเข้าจากเมียนมาถึง 44,000 ตัน หรือคิดเป็นสัดส่วน 57%
"โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในส่วนของแร่หายากกลุ่มกลางและกลุ่มหนัก ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ค่อนข้างหายากและมีการประยุกต์ใช้งานที่หลากหลายนั้น ในปี 2024 ประเทศจีนได้นำเข้า Rare earths กลุ่มกลางและกลุ่มหนักจากเมียนมาเป็นปริมาณถึง 32,000 ตัน ซึ่งคิดเป็น 1.6 เท่าของโควตาการผลิต Rare earths กลุ่มหนักภายในประเทศจีน ส่งผลให้การนำเข้าดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่งต่ออุปทานแร่หายากกลุ่มกลางและกลุ่มหนักของจีน" (ข้อมูลจาก “稀土小强”缅甸,为何如此重要?)
โดยสรุปก็คือ "เมียนมาไม่เพียงแต่เป็นผู้ผลิต Rare earths รายใหญ่ที่สุดอันดับสามของโลกเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งนำเข้าแร่หายากชนิดหนักรายใหญ่ที่สุดของจีนอีกด้วย" (ข้อมูลจาก 评论 | 中美稀土博弈,缅甸为何成为重要变量?)
แต่จีนไม่ได้นำเข้า Rare earths จากเมียนมาตรงๆ เท่านั้น แต่ยังนำเข้าผ่านไทยด้วย จากกรายงานของ Mongabay
แต่ไม่ใช่แค่ไทยและจีนที่อยากจะคบกับเมียนมาเพราะ Rare earths แม้แต่สหรัฐฯ ที่ก่อนหน้านี้ทั้งตัดไมตรี ทั้งโจมตีกองทัพ/รัฐบาลทหารเมียนมาที่ทำรัฐประหาร แต่ในช่วงไม่กี่เดือนมานี้กลับไปเจรจากับรัฐบาลเมียนมาหลายครั้งแล้ว ตั้งแต่เดือนกันยายน ตุลาตคม และล่าสุดผู้นำเมียนมาก็บอกเองเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายนว่ากำลังคุยกับสหรัฐฯ ซึ่งนี่เป็นช่วงเวลาแค่1 วันก่อนการตัดสินของ ICJ
การที่รัฐบาลสหรัฐฯ เปลี่ยนท่าทีมาคบหากับเมียนมา ก็เพราะ Rare earths เช่นกัน
มีบทวิเคราะห์ในจีนที่ชี้ว่า เพราะความมั่งคั่งด้าน Rare earths ของเมียนมาจะทำให้ "สหรัฐฯ จะเปลี่ยนจาก "การแสวงหาผลกำไรจากความวุ่นวาย" มาเป็นแนวทาง "ขับเคลื่อนด้วยกลไก" เมื่อเทียบกับคุณค่าแล้ว รัฐบาลทรัมป์ให้ความสำคัญกับผลประโยชน์เชิงปฏิบัติมากกว่า สหรัฐฯ อาจไม่เพียงแต่มีส่วนร่วมกับกลุ่มติดอาวุธชาติพันธุ์อีกต่อไป แต่จะใช้การบังคับและการจูงใจเพื่อให้รัฐบาลเมียนมาเข้าร่วมกลไกความร่วมมือเพื่อ "ลดทอนความเป็นจีน" (去中国化) ในห่วงโซ่อุปทานแร่ที่สำคัญ และค่อยๆ จำกัดการส่งออกแร่หายากของเมียนมาร์ไปยังจีน" (จาก 评论 | 中美稀土博弈,缅甸为何成为重要变量?)
เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายนนี้เอง Reuters รายงานว่า รัฐบาลทหารเมียนมา "กำลังเรียกร้องให้สหรัฐฯ เพิ่มความพยายามในการรื้อฟื้นความสัมพันธ์ และเร่งการลงทุนในเหมืองแร่ Rare earths ของประเทศที่กำลังเผชิญกับสงครามแห่งนี้ ซึ่งปัจจุบันเป็นภาคส่วนสำคัญที่ถูกครอบงำโดยจีน ประเทศเพื่อนบ้านยักษ์ใหญ่ผู้ทรงอิทธิพล"
โดยรัฐบาลเมียนมานั้นใช้งานบริษัทล็อบบี้ยิสต์ในกรุงวอชิงตันเพื่อจี้ให้สหรัฐฯ เร่งฟื้นความสัมพันธ์โดยเอา Rare earths มาเป็นตัวล่อ โดยรายงานเผยว่า "DCI Group บริษัทล็อบบี้ยิสต์ในกรุงวอชิงตันระบุในจดหมายข่าวเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ซึ่งจัดทำขึ้นในนามของกระทรวงสารสนเทศเมียนมาว่า "ท้ายที่สุดแล้ว สหรัฐฯ ควรให้ความสำคัญกับเมียนมาในฐานะแหล่งแร่ธาตุที่สำคัญ ไม่ใช่เพียงแค่ในฐานะโจทย์ทางการทูตเท่านั้น" เพราะ "แร่ธาตุถือเป็นจุดเริ่มต้นตามธรรมชาติสำหรับการกระชับความสัมพันธ์ให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น เนื่องจากแร่ธาตุเหล่านี้เชื่อมโยงศักยภาพทางเศรษฐกิจของเมียนมาเข้ากับความมั่นคงของชาติและลำดับความสำคัญด้านห่วงโซ่อุปทานของสหรัฐฯ"
ก่อนหน้านี้ เราทราบแค่ว่า "กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ได้ระบุแผนการขยายอิทธิพลและโอกาสในการเข้าถึงแหล่ง Rare earths ในเมียนมาไว้ในเอกสารยุทธศาสตร์ที่เผยแพร่เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน ภายหลังจากมีการหารือลับกับเจ้าหน้าที่เมียนมามานานหลายเดือน" แต่ตอนนี้เรายังทราบด้วยว่า รัฐบาลทหารเมียนมาเรียกสหรัฐฯ เข้ามาลงทุน Rare earths เหมือนกัน ซึ่งสำหรับสหรัฐฯ แล้วนี่เป็นข้อเสนออันเย้ายวนใจยิ่งนัก
ดังนั้น สื่อตะวันตกจึงชี้ว่าหลังจากที่ ICJ มีคำตัดสินออกมา แทนที่สหรัฐฯ จะโจมตีเมียนมาอย่างหนักขึ้น เพื่อหาโอกาสคว่ำบาตรให้หนักกว่านี้อีก แต่ท่าทีกลับอิหลักอิเหลื่อ หรือกระทั่งไม่แสดงท่าทีแข็งกร้าวเอาเลย ทั้งหมดนี้ก็เพื่อจะเอา Rare earths จากเมียนมา และใช้มันเป็นเครื่องมือทางการเมืองต่อจีน
นี่คือพลังของ Rare earths ของเมียนมา ซึ่งทำให้ศัตรูกลายเป็นมิตร ทำให้เพื่อนบ้านเงียบเป็นเป่าสากเมื่อเหมือง Rare earths ในเมียนมาปล่อยสารพิษไหลเข้าประเทศตัวเอง และทำให้ประเทศที่บอกว่าจะพยานยามรักษาระเบียบโลกถึงกับยอกว่าศาลโลกจงอย่าใช้อำนาจเกินควร
ประเทศหลังนี้หมายถึงจีน ซึ่งในระยะหลังจีนพยายามแสดงท่าทีเป็นผู้ธำรงระเบียบโลกเอาไว้ (ซึ่งหมายถึงองค์การที่กำหนดระเบียบทางการเมือง การค้า และนิติธรรมของโลก เช่น องค์กรต่างๆ ของสหประชาชน รวมถึงศาลโลกต่างๆ และองค์การการค้าโลก)
แต่กลับกรณีเมียนมาจีนถึงได้โจมตีองค์การที่บังคับใช้ระเบียบโลกอย่าง ICJ?
ที่จริงแล้ว จีนไม่ยอมรับการตัดสินของ 'ศาลระเบียบโลก' พวกนี้อยู่แล้ว ซึ่งเราจะเห็นแล้วจากกรณีที่จีนปฏิเสธคำตัดสินของศาลอนุญาโตตุลาการของ UNCLOS ที่วินิจฉัยกรณีพิพาททะเลจีนใต้ปี 2016 ที่ฟิลิปปินส์ยื่นฟ้อง โดยอ้างว่าศาลไม่มีอำนาจพิจารณาคดี
ประเทศไทยเองนั้นแหกทุกกฎ โดยยอมคบหากับเมียนมาอย่างโจ่งแจ้งทั้งๆ ที่อาเซียนกลืนไม่เข้าคายไม่ออกเรื่องรับรองผู้นำทหารเมียนมาและรองรับการมีอยู่ของรัฐบาลทหารเมียนมา แต่ไทยนั้นพยายามทำเรื่องนี้ให้เป็นปัญหาน้อยที่สุด ไม่ใช่เพราะเมียนมามี Rare earths เท่านั้น แต่เพราะเมียนมาเป็นแหล่งการลงทุนสำคัญของไทยทั้งทุนขาวและทุนดำ
รัฐบาลไทยโดนด่าทั้งจากไทยและนอกประเทศ แม้แต่คนเมียนมาก็ด่าไทย ทั้งหมดนี้รัฐบาลไทยทนได้เพราะผลประโยชน์มันทำให้เกิดภาวะ 'คงกระพันชาตรี' ต่อเสียงด่าทอทั้งปวง
กรนนั้นก็ตาม รัฐบาลไทยอาจจะทนได้ไม่นาน เพราะตอนนี้มีรายงานว่า ประเทศไทยมีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดหาสารเคมีที่ใช้ในกระบวนการทำเหมืองแร่ Rare earths เถื่อนในเมียนมา ทำให้รัฐบาลไทยต้องประกาศแผนที่จะจำกัดหรือห้ามการส่งออกและการขนส่งสารเคมีเหล่านี้ผ่านประเทศไทย เพื่อแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนของสารพิษในแม่น้ำ ทั้งนี้ เพราะความไม่พอใจเรื่องแม่น้ำสายและแม่น้ำกกเปื้อนพิษกลายเป็นพลังงานทางการเมืองที่จะล้มรัฐบาลได้ง่ายๆ
แต่ผมกลับเห็นว่ารัฐบาลยังอะไรแบบลูบหน้าปะจมูกเรื่องแก้ปัญหาเหมือนเถื่อน Rare earths ในเมียนมา ความไม่จริงจังจริงใจนี้ ผมเกรงว่าก็เพราะผลประโยชน์มันมีน้ำหนักกว่าแรงต้านทางการเมืองเสียอีก
เราจะเห็นว่าเพื่อให้ได้มาซึ่ง Rare earths ทุกประเทศยอมดำเนินการแบบ Realpolitik หรือการเมืองระหว่างประเทศที่มีผลลัพธ์จับต้องได้ไม่ใช่พูดเรื่องหลักการ และเน้นผลประโยชน์ตอบแทนมากกอุดมการณ์
การตัดสินของ ICJ จึงไม่มีผลอะไรต่อเมียนมาเลย และจะไม่มีวันเป็นใบรับรองให้โรฮีนจาอยู่เป็นสุขหรือกระทั่งเป็นใบเบิกทางให้กลับเข้ามาอยู่ในเมียนมา เพราะประเทศใหญ่ๆ และประเทศในอาเซียนจะทำเป็นมองไม่เห็นปัญหานี้
เพราะสงครามกลางเมืองเมียนมาและการฆ่าการแกงใดๆ ก็ตามมันเล็กเกินกว่าสงคราม Rare earths ที่โลกกำลังวุ่นวายกันอยู่ในตอนนี้
ประเทศที่จะคว่ำบาตรเมียนมาควรจะเป็นประเทศในยุโรป ที่โดยฉากหน้ายังไม่ยอมดำเนินการทางการเมืองแบบ Realpolitik แต่เน้นอุดมการณ์เป็นหลัก พวกนี้จะอ้างการตัดสินของ ICJ เพื่อกดดันเมียนมา และไทยต้องระวังด้วยเพราะพวกนี้อานจะหาดรื่องกดดันไทยด้วย (แต่จะไม่ยอมแตะจีนกับสหรัฐฯ)
ที่ผมบอกว่า "โดยฉากหน้ายังไม่ยอมดำเนินการทางการเมืองแบบ Realpolitik" นั่นเพราะโดยฉากหลัง ประเทศพวกนี้ต้องการเข้าถึงเมียนมาเหมือนกัน เพียงแต่กระอักกระอ่วนใจที่ทำแบบนั้น เนื่องจากอ้างอุดมการณ์ไปโจมตีเมียนมามาหลายปีแล้ว จะให้เปลี่ยนไปเป็นพวกปฏิบัตินิยมทันควันก็ไม่ไหว
อีกประการก็คือ เมียนมาได้เลือกข้างแล้ว โดยผู้นำเมียนมาไปหาปูตินหลายหลายครั้ง และรัสเซียก็ยังจะมาลงทุนในเมียนมาเพิ่มเติม โดยการลงทุนยังโยงเป็นสามฝ่ายเข้ากับไทยด้วย การเลือกปูตินยิ่งทำให้ยุโรปตะวันตกเข้ามาเมียนมาได้ยากขึ้น
กรณีของเมียนมา คือการแสดงออกอย่างเป็นรูปธรรมของ 'การเมืองระหว่างประเทศแบบใหม่'
'การเมืองระหว่างประเทศแบบใหม่' นี้คือผลลัพธ์จากกระบวนการ 'วิพาษวิธี' (Dialectic) ที่เกิดจากการแสดงจุดยืนที่ดูจะไม่เหมือนกันของมหาอำนาจสอง-สามฝ่าย จนกระทั่งความต่างกันนั้นสามารถหาจุดร่วมสงวนจุดต่างได้สำเร็จ แล้วพัฒนากลายเป็นข้อสรุป คือ 'การเมืองระหว่างประเทศแบบใหม่'
ตัวอย่างก็คือ สหรัฐฯ ต้องการทำลายศาลโลก แต่จีนคัดค้านการกระทำดังกล่าวโดยบอกว่าเป็นการทำลายระเบียบโลก และยังขัดแย้งกับท่าทีของสหรัฐฯ ที่ต้องการเป็นผู้ธำรงระเบียบโลก
แต่แล้วจีนเองก็ไม่ยอมรับคำตัดสินของระเบียบโลกคือ UNCLOS ทำให้ท่าทีของจีนขัดแย้งในตัวเองขึ้นมาเพราะปากก็บอกว่าต้องการเป็นผู้ชักชวนประเทศอื่นๆ คุ้มครองระเบียบโลกไว้ หลังจากสหรัฐฯ ทำลายมันไป
ความขัดแย้งระหว่างกันและแย้งกันเองนี้แทนที่จะทำให้สองประเทศเผชิญหน้ากัน กลับเป็นว่าสองฝ่ายมีอะไรที่เหมือนกันในที่สุด แล้ววิพาษวิธีที่อลวนนี้ก็ได้รับการอภิปรายและสะสางให้ลงตัวในการประชุมนอกรอบของ APEC ที่เซินเจิ้น ระหว่างโดนัลด์ ทรัมป์กับสีจิ้นผิง และวลาดิมีร์ ปูติน
จากการรายงานของ Politico ระบุว่า "ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ผู้นำวลาดิมีร์ ปูติน แห่งรัสเซีย และผู้นำสี จิ้นผิง แห่งจีน ต่างมุ่งเป้าไปที่ศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ในการประชุมสุดยอดสามฝ่ายที่ได้รับความสนใจอย่างใกล้ชิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ผู้นำทั้งสามกล่าวใน "แถลงการณ์เพื่อสันติภาพ" สี่ข้อที่ออกหลังการประชุมในเมืองเซินเจิ้น ประเทศจีน ว่าศาล "ต้องไม่ใช้อำนาจศาลในทางที่ผิด" (จากรายงานเรื่อง Trump, Xi, Putin take aim at International Criminal Court in trilateral summit)
ประโยคว่า "ต้องไม่ใช้อำนาจศาลในทางที่ผิด" ถือเป็นอาญาสิทธิ์จากมหาอำนาจทั้งสาม ซึ่งไม่ได้ใช้เฉพาะ ICC เท่านั้น แต่มันจะใช้กับทุกศาลรวมถึง ICJ ไปจนถึง UNCLOS
ดังนั้น มหาอำนาจจะไม่ยอมรับอำนาจการชี้ขาดของศาลเหล่านี้ และอาจจะยังทำเป็นทองไม่รู้ร้อนหรือกระทั่งปกป้องประเทศที่ถูกอำนาจศาลพวกนี้พิพากษาด้วย
เกรงว่ากรณีของเมียนมาจะเป็นกรณีที่เป็นรูปธรรมครั้งแรกที่มหาอำนาจทั้งสามจะใช้ประโยคอาญาสิทธิ์ที่ว่านั่น เพราะเมียนมาได้กลายเป็น "คลังสมบัติล้ำค่า" ของบรรดามหาอำนาจไปแล้ว
ทั้งหมดนี้เพราะทั้งสามมหาอำนาจต่างกำลังทำสงคราม ทั้งระหว่างกันตรงๆ และสงครามตัวแทน สงครามนี้จำเป็นต้องใช้แร่ธาตุที่จำเป็นทางเพื่อสร้างอุปกรณ์ที่เกี่ยวกับเทคโนโลยีชั้นสูงที่สามารถชี้เป็นชี้ตาย 'สงครามระดับ Grand strategy' ดังนั้น เมียนมาจึงได้รับความคุ้มครองด้วยเหตุผลนี้
เพียงแต่การที่ผู้นำทั้งสามประเทศตกลงว่า "ต้องไม่ใช้อำนาจศาลในทางที่ผิด" ก็ไม่ได้หมายความว่าทั้งสามประเทศตกลงกำหนดระเบียบโลกใหม่ขึ้นมา ทั้งหมดนี้เป็นแค่ 'การเมืองระหว่างประเทศแบบใหม่' ที่ใช้ชั่วคราว สำหรับเป็นเงื่อนไขหรือกติการะหว่างที่จีน สหรัฐฯ และรัสเซียทำสงครามระหว่างกัน (และสงครามตัวแทน) และหนึ่งในนั้นคือสงครามแย่งชิง Rare earths ในเมียนมานั่นเอง
ตัวอย่างเช่น ก่อนหน้านี้จีน "เป็นคนกลาง" ระหว่างรัฐบาลทหารเมียนมาและกองกำลังติดอาวุธต่างๆ แต่เพราะการเข้าถึง Rare earths จำเป็นต้องอาศัยความแน่นอนมากขึ้นในช่วงที่สหรัฐญ เปลี่ยนยุทธศาสตร์มาเข้าหาเมียนมา (และเมียนมาก็เรียกร้องให้สหรัฐฯ เข้ามาเป็นดุลยภาพทางการอำนาจเพื่อคานกับจีน) จีนจึงต้องสนับสนุนรัฐบาลทหารเมียนมามากขึ้น ดังที่บทวิเคราะห์เรื่อง 中美稀土博弈 ชี้ว่า
"ความร่วมมือระหว่างจีนและเมียนมากำลังเปลี่ยนผ่านจาก "การข้ามพรมแดนในพื้นที่สีเทา" ไปสู่ "ความร่วมมืออย่างเป็นทางการ" คาดว่าในอนาคต ความร่วมมือด้าน Rare earths ระหว่างจีนและเมียนมาจะลดการทำเหมืองที่ไม่มีการกำกับดูแลและการค้าขนาดเล็กแบบไม่เป็นทางการลงเรื่อยๆ ในขณะเดียวกัน ก็จะมีการส่งเสริมการจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรมอย่างเป็นทางการ การจัดเก็บภาษีที่โปร่งใส การตรวจสอบย้อนกลับด้านสิ่งแวดล้อม และการกำหนดมาตรฐานข้ามพรมแดนให้มากขึ้น แม้ว่าในระยะสั้นอาจมีต้นทุนที่สูงขึ้น แต่ในระยะยาว ความร่วมมือดังกล่าวจะมีความมั่นคงและยั่งยืนยิ่งขึ้น"
เรื่องนี้หากจีนลงมือทำจริงๆ จะเป็นผลดีต่อไทยด้วย เพราะจะลดผลพิษจากการทำเหมืองเถื่อนที่ลงมาสู่แม่น้ำของไทย และบทความเสนอแนะทางจีนว่า
"จีนควรเพิ่มความพยายามในการส่งเสริมการเจรจาสันติภาพให้มากขึ้น พร้อมทั้งใช้ประโยชน์จากความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการค้า รวมถึงโครงการด้านความเป็นอยู่ของประชาชน เพื่อให้บรรลุการหยุดยิงและสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยยิ่งขึ้นสำหรับความร่วมมือด้าน Rare earths ระหว่างจีนและเมียนมา"
กล่าวโดยสรุปก็คือ ระเบียบโลกตอนนี้พังพินาศแล้ว และชะตากรรมของโลกขึ้นอยู่กับการตกลง (ชั่วคราว) ของมหาอำนาจและการจัดการของมหาอำนาจเพียงไม่กี่ชาติ เช่น ความวุ่นวายในเมียนมานั้นเคยมีหลายชาติพยายามแทรกแซง แต่หลังจากนี้จะถูกกำหนดโดยมหาอำนาจแค่สองสามชาติ แต่เมียนมาก็จะไม่ถูกชักใย เพราะมี Rare earths เป็นตัวต่อรองที่ทรงพลัง
เมียนมาที่ถูกคว่ำบาตรมาตลอดจะได้รับโอกาสใหม่ในช่วงเวลา limbo (ช่วงลูกผีลูกคน) ของการเมืองโลก
ทั้งหมดนี้ต้องขอบคุณ Rare earths ที่เมียนมามีมากมายมหาศาล
บทความทัศนะโดย กรกิจ ดิษฐาน ผู้ช่วยบรรณาธิการบริหาร และบรรณาธิการข่าวต่างประเทศ The Better
Photo - ในภาพถ่ายชุดนี้ซึ่งเผยแพร่โดยสำนักข่าวสปุตนิก (Sputnik) ของรัฐรัสเซีย ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย, ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ยืนถ่ายภาพร่วมกันขณะเดินทางมาถึงเพื่อเข้าร่วมการประชุมสามฝ่ายที่คีลิน วิลลา (Kylin Villa) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก (APEC) ที่เมืองเซินเจิ้น มณฑลกวางตุ้ง ทางตอนใต้ของประเทศจีน เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 (ภาพโดย Vyacheslav PROKOFYEV / POOL / AFP)