แม้ มาร์เซลู โนเกรา จะไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านวรรณกรรมคลาสสิก แต่หนุ่มบราซิลวัย 27 ปีผู้เป็นอินฟลูเอ็นเซอร์สายหนังสือรายนี้กลับหลงใหลในผลงานเรื่อง "White Nights" (คืนสีขาว) ของ ฟิโอดอร์ ดอสโตเยฟสกี (Fyodor Dostoevsky) ซึ่งเป็นเรื่องราวความรักและความโดดเดี่ยวจากศตวรรษที่ 19 ที่กำลังกลายเป็นกระแสฮิตอย่างคาดไม่ถึงบน TikTok

เรื่องราวของดอสโตเยฟสกีเกี่ยวกับชายช่างฝันผู้บังเอิญพบหญิงสาวขณะเดินเล่นไปตามท้องถนนในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กและตกหลุมรักเธออย่างหัวปักหัวปำนี้ ได้กลายเป็นหนังสือขายดีในบราซิล ทั้งที่ผลงานชิ้นนี้ได้รับการตีพิมพ์มานานเกือบ 180 ปีแล้ว

สำนักพิมพ์ Editora 34 เปิดเผยกับ AFP ว่ายอดขายของนิยายขนาดสั้นเรื่องนี้ ซึ่งเป็นหนึ่งในผลงานยุคแรกเริ่มของดอสโตเยฟสกี พุ่งสูงขึ้นถึง 463% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

นอกจากนี้ หนังสือเล่มดังกล่าวยังมียอดขายถล่มทลายในสหราชอาณาจักรและสเปนอีกด้วย

โนเกรา ซึ่งมีผู้ติดตามบน TikTok 13,000 คน กล่าวว่านักอ่านกลุ่ม Gen Z รู้สึกเชื่อมโยงกับ "ภาพลักษณ์ของชายช่างฝันผู้โดดเดี่ยว ซึ่งตรงกับความรู้สึกของคนหนุ่มสาวจำนวนมากในปัจจุบัน"

เนื้อหาของดอสโตเยฟสกีถ่ายทอดเรื่องราวผ่านมุมมองของผู้เล่าเรื่องในช่วงเวลาสี่คืนกับอีกหนึ่งเช้า ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เขาละทิ้งโลกแห่งจินตนาการและหันมาเผชิญกับความเป็นจริงเป็นครั้งแรก

การเดินทางท่องเที่ยวไปตามสถานที่ต่างๆ ของเขาเปรียบเสมือนบทนำสู่เรื่องราวความรักที่เปี่ยมไปด้วยความลึกซึ้งเร่าร้อนแต่กลับแสนสั้น

"พระเจ้าช่วย! ความสุขล้นปรี่เพียงหนึ่งนาที! นั่นถือว่าน้อยนิดนักหรือสำหรับชีวิตของคนคนหนึ่ง?" ผู้เล่าเรื่องอุทานออกมาในประโยคที่ถูกหยิบยกมาอ้างถึงบ่อยที่สุดบนโซเชียลมีเดีย ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าอันยั่งยืนของความสุขที่เกิดขึ้นเพียงชั่ววูบ

สร้างความประทับใจอย่างท่วมท้น
ความคิดเห็นนับหมื่นรายการบน BookTok ซึ่งเป็นชุมชนคนรักหนังสือยอดนิยมใน TikTok เป็นเครื่องพิสูจน์ถึงความนิยมที่คนรุ่นโซเชียลมีเดียมีต่อนักประพันธ์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดคนหนึ่งของรัสเซีย "มันทำให้คุณทึ่งไปเลย เพราะมันคือชีวิตจริงที่ถ่ายทอดออกมาอย่างงดงามราวกับบทกวี" ผู้ใช้ชื่อ @thayslaaaa แสดงความคิดเห็น

ปาโลมา ลิมา อินฟลูเอนเซอร์วัย 29 ปีและแฟนตัวยงของวรรณกรรมรัสเซีย กล่าวกับสำนักข่าว AFP ว่ามีผู้ใช้งาน TikTok รุ่นใหม่จำนวนมากตามมาที่ช่อง YouTube ของเธอหลังจากได้อ่านหนังสือเรื่อง "White Nights" (คืนสีขาว)

เธอกล่าวว่าเรื่องนี้ "สมเหตุสมผล" เพราะหนังสือเล่มนี้ "สั้นแต่เข้มข้น" และมีเนื้อหาตรงกับหนึ่งในพล็อตเรื่องยอดนิยมบน TikTok ซึ่งมักนำเสนอเรื่องราวทำนอง "จากเพื่อนกลายเป็นคนรัก"

ในรัสเซีย ปรากฏการณ์นี้สร้างทั้งความประหลาดใจและความภาคภูมิใจ

เอกาเตรินา กวิตโก นักเขียนวัย 28 ปี ซึ่งไปร่วมงานมหกรรมหนังสือในกรุงมอสโก กล่าวว่านักอ่านรุ่นใหม่ชาวรัสเซียกลับไม่ได้ตื่นเต้นกับเรื่องนี้นัก

เธอตั้งข้อสังเกตว่า "อาจเป็นเพราะมันเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับตัวเอกที่โดดเดี่ยว เฝ้าตามหาความรักหรือใครสักคนเป็นที่พึ่งทางใจ ซึ่งวัยรุ่นในโลกตะวันตกอาจกำลังตกอยู่ในสภาวะเช่นนั้นในขณะนี้"

การรีวิวหรือการโฆษณากันแน่?
"White Nights" กลายเป็นหนังสือที่เปิดประตูให้นักอ่านรุ่นใหม่ได้รู้จักผลงานของดอสโตเยฟสกี โดยหลายคนขยับไปอ่านนวนิยายที่ซับซ้อนและท้าทายยิ่งขึ้นอย่างเรื่อง "Crime and Punishment" (อาชญากรรมและการลงทัณฑ์)

ดานิลู โอรา จากสำนักพิมพ์ Editora 34 กล่าวว่าเป็นปรากฏการณ์ที่ "คาดไม่ถึง" พร้อมระบุว่ายอดขายหนังสือระดับตำนานของดอสโตเยฟสกี ซึ่งว่าด้วยเรื่องฆาตกรรมและความรู้สึกผิดเล่มนี้ เพิ่มขึ้นถึง 53% ในช่วง 7 เดือนแรกของปี

ในยุคที่วิดีโอสั้นบน TikTok และ YouTube มักถูกมองว่าเป็นตัวการบั่นทอนสมาธิและก่อให้เกิดวิกฤตการอ่าน แต่กลับกลายเป็นว่าโซเชียลมีเดียกำลังสร้างกลุ่มผู้อ่านหน้าใหม่ให้กับวรรณกรรมคลาสสิกเหล่านี้

โนเกรา กล่าวว่า "การเป็นนักอ่านเป็นแนวคิดที่งดงามมาก และยังสามารถนำมาสร้างกระแสทางการตลาดได้ด้วย เพราะมันมีเรื่องของสุนทรียภาพหรือภาพลักษณ์ที่สวยงามซึ่งกำลังแพร่หลาย" บน TikTok

สุนทรียภาพทางภาพลักษณ์ยังเป็นปัจจัยที่กระตุ้นความต้องการหนังสือเล่มจริงมากกว่าเวอร์ชันดิจิทัลอีกด้วย

"การมีปกหนังสือที่สวยงามสะดุดตาช่วยดึงดูดความสนใจได้มากกว่าการถือเครื่องอ่านอย่าง Kindle" โนเกรา กล่าว

สำหรับวิดีโอที่เขาทำเพื่อพูดถึงหนังสือเล่มนี้ เขาเลือกใช้ฉบับที่มีปกสีสันสดใสสไตล์ป๊อปอาร์ตเป็นรูปคู่รักกำลังจูบกัน ซึ่งหนังสือฉบับนี้ขายหมดเกลี้ยงในร้านหนังสือหลายแห่งที่เมืองริโอเดจาเนโร

เซซิเลีย โรซัส นักวิจัยและนักแปลวรรณกรรมรัสเซียชาวบราซิล ชื่นชมกระแสความสนใจที่มีต่อวรรณกรรมคลาสสิกบนโซเชียลมีเดียนี้เป็นอย่างมาก อย่างไรก็ตาม เธอเน้นย้ำถึงความสำคัญของการแยกแยะระหว่างการวิจารณ์วรรณกรรม กับสิ่งที่มักถูกมองว่าเป็นเช่นนั้นบนสื่อสังคมออนไลน์ แต่ในมุมมองของเธอแล้ว สิ่งเหล่านั้นแท้จริงเป็นเพียง "การโฆษณา" เท่านั้น

Agence France-Presse

Photo - มาร์เซลู โนเกรา (Marcelo Nogueira) อินฟลูเอนเซอร์สายหนังสือชาวบราซิล กำลังอ่านหนังสือฉบับพกพาเรื่อง "White Nights" ของฟีโอดอร์ ดอสโตเยฟสกี (Fyodor Dostoevsky) นักประพันธ์ชาวรัสเซีย ในนครเซาเปาโล ประเทศบราซิล เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2026 (Photo by NELSON ALMEIDA / AFP)