แม้ว่าสหรัฐฯ จะกำลังเผชิญหน้ากับการแข่งขันที่ดุเดือดกับจีนในเรื่องการใช้งานปัญญาประดิษฐ์ (AI) แต่เทคโนโลยีของจีนก็กำลังค่อยๆ แทรกซึมเข้าสู่ตลาดสหรัฐฯ อย่างเงียบๆ
แม้จะมีสถานการณ์ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์อยู่มาก แต่โมเดล AI แบบโอเพนซอร์สของจีนก็กำลังได้รับความนิยมจากโปรแกรมเมอร์และบริษัทต่างๆ ในสหรัฐอเมริกาเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งแตกต่างจากโมเดล AI แบบปิดที่รู้จักกันดี เช่น OpenAI ผู้สร้าง ChatGPT หรือ Gemini ของ Google ซึ่งการทำงานภายในนั้นถูกปกป้องอย่างเข้มงวด
ในทางตรงกันข้าม โมเดล "แบบเปิด" ที่นำเสนอโดยคู่แข่งชาวจีนหลายราย ตั้งแต่ Alibaba ไปจนถึง DeepSeek อนุญาตให้โปรแกรมเมอร์ปรับแต่งส่วนต่างๆ ของซอฟต์แวร์ให้เหมาะสมกับความต้องการของตนได้
รายงานที่เผยแพร่ในเดือนนี้โดย OpenRouter แพลตฟอร์มสำหรับนักพัฒนา และ Andreessen Horowitz บริษัทร่วมทุนจากสหรัฐฯ ระบุว่า ทั่วโลก การใช้งานโมเดลโอเพนซอร์สที่พัฒนาโดยจีนเพิ่มขึ้นอย่างมากจากเพียง 1.2 เปอร์เซ็นต์ในช่วงปลายปี 2024 เป็นเกือบ 30 เปอร์เซ็นต์ในเดือนสิงหาคม
หวังเหวิน คณบดีสถาบันวิจัยการเงินฉงหยาง แห่งมหาวิทยาลัยเหรินหมินแห่งประเทศจีน กล่าวกับ AFP ว่า โมเดลโอเพนซอร์สของจีน "ราคาถูก – ในบางกรณีฟรี – และใช้งานได้ดี"
ผู้ประกอบการชาวอเมริกันรายหนึ่ง ซึ่งขอไม่เปิดเผยชื่อ กล่าวว่า ธุรกิจของพวกเขาสามารถประหยัดเงินได้ 400,000 ดอลลาร์ต่อปี โดยใช้โมเดล AI Qwen ของ Alibaba แทนโมเดลที่เป็นกรรมสิทธิ์
"หากคุณต้องการความสามารถที่ล้ำสมัย คุณก็กลับไปใช้ OpenAI, Anthropic หรือ Google แต่แอปพลิเคชันส่วนใหญ่ไม่ต้องการสิ่งนั้น" ผู้ประกอบการดังกล่าว กล่าว
Nvidia บริษัทผลิตชิปยักษ์ใหญ่ของสหรัฐฯ, Perplexity บริษัท AI และมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดในแคลิฟอร์เนีย ก็ใช้โมเดล Qwen ในงานบางส่วนของพวกเขาเช่นกัน
DeepSeek สร้างความตกตะลึง
การเปิดตัวโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLM) "R1" ประสิทธิภาพสูง ต้นทุนต่ำ และโอเพนซอร์สของ DeepSeek ในเดือนมกราคม ได้ท้าทายความเชื่อที่ว่าเทคโนโลยี AI ที่ดีที่สุดจะต้องมาจากยักษ์ใหญ่ของสหรัฐฯ เช่น OpenAI, Anthropic หรือ Google เท่านั้น
นอกจากนี้ยังเป็นการประเมินสถานการณ์ของสหรัฐฯ ซึ่งกำลังต่อสู้เพื่อครองความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยี AI กับจีน ว่าคู่แข่งสำคัญอย่างจีนก้าวหน้าไปไกลแค่ไหนแล้ว
โมเดล AI จาก MiniMax และ Z.ai ของจีนก็ได้รับความนิยมในต่างประเทศเช่นกัน และจีนได้เข้าร่วมการแข่งขันเพื่อสร้างเอเจนต์ AI ซึ่งเป็นโปรแกรมที่ใช้แชทบอทในการทำงานออนไลน์ เช่น การซื้อตั๋วหรือการเพิ่มกิจกรรมลงในปฏิทิน
โมเดลที่เป็นมิตรกับเอเจนต์ และเป็นโอเพนซอร์ส เช่น โมเดล Kimi K2 เวอร์ชันล่าสุดจากสตาร์ทอัพ Moonshot AI ที่เปิดตัวในเดือนพฤศจิกายน ได้รับการพิจารณาอย่างกว้างขวางว่าเป็นพรมแดนใหม่ของการปฏิวัติ AI แบบสร้างสรรค์
รัฐบาลสหรัฐฯ ตระหนักถึงศักยภาพของโอเพนซอร์ส
ในเดือนกรกฎาคม รัฐบาลทรัมป์ได้เผยแพร่ "แผนปฏิบัติการ AI" ที่ระบุว่าอเมริกาต้องการ "โมเดลเปิดชั้นนำที่ตั้งอยู่บนค่านิยมแบบอเมริกัน"
ซึ่งโมเดลเหล่านี้อาจกลายเป็นมาตรฐานระดับโลกได้
แต่จนถึงขณะนี้ บริษัทในสหรัฐฯ กลับเลือกเดินไปในทิศทางตรงกันข้าม
Meta ซึ่งเคยเป็นผู้นำความพยายามด้านโอเพนซอร์สของประเทศด้วยโมเดล Llama กำลังหันไปเน้น AI แบบปิดแทน
อย่างไรก็ตาม ในช่วงฤดูร้อนนี้ OpenAI ซึ่งอยู่ภายใต้แรงกดดันให้ฟื้นฟูจิตวิญญาณดั้งเดิมในฐานะองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร ได้ปล่อยโมเดล "open-weight" สองรุ่น (ซึ่งมีความยืดหยุ่นน้อยกว่า "โอเพนซอร์ส" เล็กน้อย)
'สร้างความไว้วางใจ'
ในบรรดาบริษัทตะวันตกขนาดใหญ่ มีเพียง Mistral ของฝรั่งเศสเท่านั้นที่ยังคงใช้โอเพนซอร์ส แต่ก็ยังตามหลัง DeepSeek และ Qwen อยู่มากในด้านการใช้งาน
ผู้ประกอบการชาวอเมริกันที่ใช้ Qwen ของ Alibaba กล่าวว่า "ข้อเสนอโอเพนซอร์สของตะวันตกนั้นไม่น่าสนใจเท่าไหร่"
รัฐบาลจีนได้สนับสนุนเทคโนโลยี AI แบบโอเพนซอร์ส แม้จะมีข้อสงสัยเกี่ยวกับผลกำไรก็ตาม
มาร์ค บาร์ตัน ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายเทคโนโลยีของ OMNIUX กล่าวว่าเขากำลังพิจารณาที่จะใช้ Qwen แต่ลูกค้าบางรายอาจไม่สบายใจกับแนวคิดที่จะใช้งาน AI ที่ผลิตในจีน แม้แต่สำหรับงานเฉพาะบางอย่างก็ตาม
เขาบอกกับ AFP ว่า ด้วยท่าทีของรัฐบาลสหรัฐฯ ในปัจจุบันที่มีต่อบริษัทเทคโนโลยีของจีน ความเสี่ยงจึงยังคงมีอยู่
“เราไม่อยากทุ่มสุดตัวกับผู้ให้บริการโมเดลรายใดรายหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งรายที่อาจไม่สอดคล้องกับแนวคิดของตะวันตก” บาร์ตันกล่าว
“หาก Alibaba ถูกคว่ำบาตรหรือการใช้งานถูกขึ้นบัญชีดำอย่างมีประสิทธิภาพ เราไม่อยากติดกับดักนั้น”
แต่พอล ทริโอโล หุ้นส่วนของ DGA-Albright Stonebridge Group กล่าวว่าไม่มี “ประเด็นสำคัญ” เกี่ยวกับความปลอดภัยของข้อมูล
“บริษัทต่างๆ สามารถเลือกใช้โมเดลและพัฒนาต่อยอดได้...โดยไม่ต้องเชื่อมโยงกับจีน” ทริโอโล อธิบาย
การศึกษาล่าสุดของสแตนฟอร์ดระบุว่า “ธรรมชาติของการเผยแพร่โมเดลแบบเปิดทำให้สามารถตรวจสอบเทคโนโลยีได้ดียิ่งขึ้น”
เกาเฟย ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายเทคโนโลยีของ BOK Health แพลตฟอร์ม AI ด้านสุขภาพของจีน เห็นด้วยกับเรื่องนี้
“ความโปร่งใสและลักษณะการแบ่งปันของโอเพนซอร์สเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการสร้างความไว้วางใจ” เกาเฟย กล่าว
Agence France-Presse
Photo - โลโก้ของ Deepseek ปรากฏให้เห็นในงาน Global Developer Conference ซึ่งจัดโดยสมาคมอุตสาหกรรม AI แห่งเซี่ยงไฮ้ เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2025 (ภาพโดย Hector RETAMAL / AFP)
