ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ขู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าจะยึดกรีนแลนด์จากเดนมาร์ก (ซึ่งเป็นพันธมิตรนาโตด้วยกันกับสหรัฐฯ) ด้วยกำลังทหาร เพื่อป้องกันไม่ให้เกาะในแถบอาร์กติกแห่งนี้ตกอยู่ในมือของจีน
แต่ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า จีนเป็นผู้เล่นรายเล็กในภูมิภาคอาร์กติก และไม่ได้เป็นภัยคุกคามอย่างที่ทรัมป์กล่าวอ้าง
นอกจากนี้ รัฐมนตรีต่างประเทศเดนมาร์กกล่าวเมื่อวัน 15 มกราคมว่า ไม่มีเรือรบจีนปฏิบัติการอยู่ในกรีนแลนด์ และไม่มีการลงทุนขนาดใหญ่จากจีนในกรีนแลนด์ ขณะเดียวกันก็ปฏิเสธคำขู่ของสหรัฐฯ ที่จะยึดเกาะในแถบอาร์กติกแห่งนี้
"ไม่มีเรือรบจีนอยู่ตามแนวชายฝั่งของกรีนแลนด์... และไม่มีการลงทุนขนาดใหญ่จากจีนในกรีนแลนด์" ลาร์ส ล็อกเกอ ราสมุสเซน กล่าวกับสื่อเดนมาร์กหลังจากการเจรจากับเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ในกรุงวอชิงตัน
นี่คือสิ่งที่เราทราบเกี่ยวกับการปรากฏตัวของจีนในภูมิภาคนี้:
มีเรือจีนอยู่เต็มไปหมดหรือไม่?
แม้ว่าทรัมป์จะอ้างว่า หากไม่มีการแทรกแซงจากสหรัฐฯ กรีนแลนด์จะมี "เรือพิฆาตและเรือดำน้ำของจีนอยู่ทั่วทุกหนทุกแห่ง" แต่การปรากฏตัวทางทหารของจีนในอาร์กติกนั้นค่อนข้างน้อย
“กรีนแลนด์ไม่ได้เต็มไปด้วยเรือของจีนและรัสเซีย เรื่องนี้ไร้สาระ” ปาล ซิกูร์ด ฮิลเดอ จากสถาบันวิจัยด้านการป้องกันประเทศของนอร์เวย์กล่าว
ในส่วนอื่นๆ ของอาร์กติก การปรากฏตัวทางทหารของจีนที่ค่อนข้างน้อยได้เพิ่มขึ้นจากการร่วมมือกับรัสเซียตั้งแต่การรุกรานยูเครนในปี 2022
“เส้นทางเดียวของจีนในการได้รับอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญในอาร์กติกคือผ่านทางรัสเซีย” ฮิลเดอกล่าว
ทั้งสองประเทศได้เพิ่มปฏิบัติการร่วมกันในอาร์กติกและปฏิบัติการรักษาชายฝั่ง รวมถึงการลาดตระเวนทางอากาศด้วยเครื่องบินทิ้งระเบิดใกล้กับอะแลสกาในปี 2024
จีนยังปฏิบัติการเรือตัดน้ำแข็งจำนวนหนึ่งที่ติดตั้งเรือดำน้ำขนาดเล็กสำหรับน้ำลึก ซึ่งสามารถทำแผนที่พื้นทะเลได้ – ซึ่งอาจเป็นประโยชน์สำหรับการวางกำลังทางทหาร – และดาวเทียมสำหรับการสังเกตการณ์ในอาร์กติก
จีนกล่าวว่าสิ่งเหล่านี้มีไว้สำหรับการวิจัยทางวิทยาศาสตร์
อิทธิพลของจีนกำลังเติบโตหรือไม่?
กิจกรรมเหล่านี้ "อาจก่อให้เกิดความกังวลด้านความมั่นคง หากกองทัพจีนหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับกองทัพเข้ามาตั้งฐานปฏิบัติการในภูมิภาคนี้อย่างถาวร" เฮเลนา เลการ์ดา จากสถาบันเมอร์เคเตอร์เพื่อการศึกษาจีนในกรุงเบอร์ลินกล่าว
"จีนมีเป้าหมายที่ชัดเจนในการขยายอิทธิพลและบทบาทในภูมิภาคนี้ ซึ่งจีนมองว่าเป็น...เวทีการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กำลังเติบโต" เลการ์ดา กล่าว
จีนเปิดตัวโครงการเส้นทางสายไหมขั้วโลกเหนือในปี 2018 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการโครงสร้างพื้นฐานข้ามชาติ "Belt and Road" และตั้งเป้าที่จะเป็น "มหาอำนาจขั้วโลก" ภายในปี 2030
จีนได้จัดตั้งสถานีวิจัยทางวิทยาศาสตร์ในไอซ์แลนด์และนอร์เวย์ ขณะที่บริษัทจีนได้ลงทุนในโครงการต่างๆ เช่น ก๊าซธรรมชาติเหลวของรัสเซีย และเส้นทางรถไฟของสวีเดน
เลการ์ดา กล่าวว่า การแข่งขันกับจีนเพื่อแย่งชิงทรัพยากรและเส้นทางการค้าในแถบอาร์กติกอาจคุกคามผลประโยชน์ของยุโรป
อย่างไรก็ตาม เมื่อเร็วๆ นี้ จีนเผชิญกับการต่อต้าน ข้อเสนอที่จะซื้อสถานีทหารเรือร้างในกรีนแลนด์และสนามบินในฟินแลนด์ล้มเหลว
มีรายงานว่าสหรัฐฯ กดดันประเทศต่างๆ ให้ปฏิเสธบริษัทจีน ในปี 2019 กรีนแลนด์เลือกที่จะไม่ใช้หัวเว่ยของจีนสำหรับเครือข่าย 5G ของตน
รัสเซียยังคงเป็นข้อยกเว้น โดยจีนลงทุนอย่างหนักในทรัพยากรและท่าเรือตามแนวชายฝั่งทางเหนือของรัสเซีย
จีนกำลังมองหาอะไรในแถบนี้?
กรีนแลนด์มีปริมาณแร่หายากสำรองมากเป็นอันดับแปดของโลก ซึ่งเป็นธาตุสำคัญสำหรับเทคโนโลยีต่างๆ รวมถึงรถยนต์ไฟฟ้าและอุปกรณ์ทางทหาร ตามข้อมูลของสำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา
ในขณะที่จีนครองตลาดการผลิตวัสดุสำคัญเหล่านี้ทั่วโลก ความพยายามของจีนในการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรของกรีนแลนด์ประสบความสำเร็จเพียงเล็กน้อย
โครงการที่เชื่อมโยงกับจีนในแหล่งแร่ขนาดใหญ่ในคเวนีฟีลด์ (Kvanefjeld) ถูกรัฐบาลกรีนแลนด์ระงับในปี 2021 เนื่องจากความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม ในขณะที่แหล่งแร่อีกแห่งทางตอนใต้ของกรีนแลนด์ถูกขายให้กับบริษัทในนิวยอร์กในปี 2024 หลังจากการล็อบบี้ของสหรัฐฯ
“เมื่อสิบปีก่อน เดนมาร์กและสหรัฐอเมริกามีความกังวลว่าการลงทุนด้านเหมืองแร่ที่มีขนาดหลายเท่าของ GDP ของกรีนแลนด์อาจนำไปสู่การเข้ามามีอิทธิพลของจีน แต่การลงทุนเหล่านั้นก็ไม่เคยเกิดขึ้นจริง” เจสเปอร์ วิลลาอิง ซอยเทน รองศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยอัลบอร์ก กล่าว
เมื่อไม่นานมานี้ “จีนไม่สนับสนุนการมีส่วนร่วม เพราะต้นทุนทางการทูตสูงเกินไป”
การเปลี่ยนแปลงเส้นทางการเดินเรือ
เส้นทางสายไหมขั้วโลกมีเป้าหมายที่จะเชื่อมโยงจีนกับยุโรปผ่านเส้นทางอาร์กติก ซึ่งเข้าถึงได้ง่ายขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้ธารน้ำแข็งในทะเลอาร์กติกละลาย
จีนและรัสเซียตกลงกันในเดือนตุลาคมที่จะพัฒนาเส้นทางเดินเรือทะเลเหนือ (NSR) ตามแนวชายแดนทางเหนือของรัสเซีย
ปีที่แล้ว เรือจีนลำหนึ่งเดินทางถึงอังกฤษใน 20 วันผ่านทางอาร์กติก ซึ่งเป็นครึ่งหนึ่งของเวลาปกติของเส้นทางคลองสุเอซ
เส้นทางนี้อาจเปลี่ยนแปลงการขนส่งทางทะเลทั่วโลกและลดการพึ่งพาช่องแคบมะละกาของจีนสำหรับการค้า
แต่เรือต้องได้รับการดัดแปลงเพื่อเดินทางผ่านน้ำแข็ง หมอกทำให้การเดินเรือเป็นไปได้ยาก และสภาพอากาศก็รุนแรง
เรือจีนทำการเดินเรือในเส้นทางเดินเรือเหนือ (NSR) เพียง 14 เที่ยวในปีที่แล้ว ส่วนใหญ่ขนส่งก๊าซจากรัสเซีย
อีกเส้นทางหนึ่งที่เป็นไปได้คือ เส้นทางเดินเรือตะวันตกเฉียงเหนือ (Northwest Passage) ซึ่งผ่านหมู่เกาะของแคนาดา อาจช่วยลดความเสี่ยงจากการที่รัสเซียและจีนครองเส้นทางเดินเรือเหนือ
เส้นทางเดินเรือเหนือ (NSR) ไม่ได้ผ่านกรีนแลนด์ ดังนั้นจึงไม่ใช่ที่มาของคำกล่าวอ้างของทรัมป์เรื่องเรือจีนลาดตระเวนตามแนวชายฝั่งของเกาะ
เซอเทนยืนยันว่าไม่มีสัญญาณของกิจกรรมทางทหารของจีนในหรือรอบๆ บริเวณอาร์กติกของกรีนแลนด์
"ปัญหาด้านความมั่นคงที่แท้จริงนั้นระบุได้ยากมาก" เซอเทน กล่าว
Agence France-Presse
Photo - กลุ่มคนหนุ่มสาวถือป้ายที่มีข้อความว่า "กรีนแลนด์ไม่ได้มีไว้ขาย!"หลังจากที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ เร่งผลักดันการได้มาซึ่งกรีนแลนด์ โดยขู่ว่าจะเรียกเก็บภาษีจากหลายประเทศในยุโรปสูงถึง 25% จนกว่าเขาจะสามารถซื้อดินแดนของเดนมาร์กแห่งนี้ได้สำเร็จ คำขู่ของทรัมป์เกิดขึ้นในขณะที่ประชาชนหลายพันคนประท้วงในเมืองหลวงของกรีนแลนด์ต่อต้านความปรารถนาของเขาที่จะได้มาซึ่งเกาะที่อุดมไปด้วยแร่ธาตุแห่งนี้ ซึ่งเป็นประตูสู่ทะเลอาร์กติก (Photo by ALESSANDRO RAMPAZZO / AFP)
