ภาพจิตรกรรมฝาผนังที่แสดงถึงวลาดิมีร์ ปูติน และนักรบกองกำลังกึ่งทหารรัสเซียในชุดเครื่องแบบทหาร ได้ปรากฏขึ้นในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง ก่อนการเลือกตั้งประธานาธิบดีและรัฐสภา ขณะที่ประเทศนี้กำลังพยายามฟื้นตัวจากความรุนแรงที่ยาวนานหลายทศวรรษ

สถานทูตรัสเซียในกรุงบังกีเรียกผลงานของศิลปินท้องถิ่นดังกล่าวว่า "เป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะร่วมกันของเราเหนือความวุ่นวายและความไม่มั่นคง"

นอกจากภาพของคนรัสเซียเหล่านี้แล้ว ยังมีภาพของประธานาธิบดีฟอสแตง-อาร์ช็องจ์ ตูอาเดรา และเจ้าหน้าที่ทหารของสาธารณรัฐแอฟริกากลาง

ภาพจิตรกรรมฝาผนังสีสันสดใสในเมืองหลวงที่พลุกพล่านนี้ อาจถูกมองว่าเป็นการสะท้อนถึงความสำคัญของกองทัพรัสเซียที่มีต่อรัฐบาลของตูอาเดรา วัย 68 ปี ซึ่งคาดว่าจะได้รับเลือกตั้งอีกครั้งในการเลือกตั้งวันอาทิตย์นี้

สาธารณรัฐแอฟริกากลาง อดีตอาณานิคมของฝรั่งเศสที่อุดมไปด้วยทรัพยากร ยังคงเป็นฐานที่มั่นสุดท้ายของกลุ่มติดอาวุธวากเนอร์ (Wagner) ซึ่งได้สถาปนาตนเองเป็นหนึ่งในพันธมิตรด้านความมั่นคงหลักของรัฐบาลสาธารณรัฐแอฟริกากลาง โดยแลกกับสัญญาที่มีกำไรมหาศาลในการทำเหมืองทองคำและเพชร

เซอร์เกย์ เอเลดินอฟ อดีตนายทหารรัสเซียและผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงในแอฟริกา กล่าวว่ากองกำลังวากเนอร์ได้ช่วยปรับปรุงความมั่นคงในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง

“ที่จริงแล้ว สาธารณรัฐแอฟริกากลางเป็นกรณีเดียวที่ประสบความสำเร็จในเชิงบวก” เอเลดินอฟกล่าวกับ AFP  โดยเขาหมายถึงการปรากฏตัวทางทหารของรัสเซียในแอฟริกาในหลายๆ ที่ แต่มีที่สาธารณรัฐแอฟริกากลางเท่านั้นที่พวกรัสเซียยังยืนหยัดอยู่

“สถานการณ์ด้านความมั่นคงดีขึ้น ความมั่นคงเกิดขึ้น ถนนปลอดภัยขึ้น มีการโจมตีน้อยลง” ผู้ก่อตั้งบริษัทที่ปรึกษา Convoy Africa ซึ่งตั้งอยู่ในเซเนกัลและให้คำแนะนำแก่บริษัทรัสเซียและต่างชาติกล่าว

“คงไม่จริงที่จะบอกว่าทุกคนมีความสุข แต่ถ้าเราพูดถึงกระบวนการโดยรวมแล้ว แน่นอนว่าสถานการณ์กำลังดีขึ้น”

หลังจากเยฟเกนี ปริโกชิน ผู้ก่อตั้งกลุ่มวากเนอร์เสียชีวิตจากอุบัติเหตุเครื่องบินตกในปี 2023 หลังจากการก่อกบฏต่อต้านรัฐบาลมอสโกที่เกิดขึ้นเพียงช่วงสั้นๆ กระทรวงกลาโหมรัสเซียจึงพยายามหาผู้มาแทนที่วากเนอร์ในแอฟริกาและประสานงานปฏิบัติการรักษาความปลอดภัยผ่านกลุ่มองค์กรที่รู้จักกันในชื่อ กองกำลังแอฟริกา (Africa Corps)

แต่ต่างจากประเทศอย่างมาลีที่กองกำลังแอฟริกาเข้าควบคุม กลุ่มทหารรับจ้างเอกชนของรัสเซียในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง ยังไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมของกระทรวงกลาโหม

การรักษาความปลอดภัยที่ดีขึ้น
"พวกเขาไม่สามารถโน้มน้าวให้ตูอาเดราเลิกใช้กลุ่มวากเนอร์ในสาธารณรัฐแอฟริกากลางได้" แหล่งข่าวทางทหารของยุโรปบอกกับ AFP โดย "พวกเขา" ที่ถูกเอ่ยถึงนี้หมายถึงทางการรัสเซีย

วากเนอร์ได้รับค่าตอบแทนเป็นสัมปทานเหมืองแร่ ซึ่งแหล่งข่าวกล่าวว่าเหมาะสมกับตูอาเดราเป็นอย่างดี "ถ้าเขายอมรับกองกำลังแอฟริกา เขาจะต้องจ่ายเป็นเงินสด" แหล่งข่าวกล่าวเสริม

กองกำลังของวากเนอร์ถูกส่งไปประจำการในปี 2018 ตามคำขอของตูอาเดรา เพื่อเสริมกำลังทหารที่อ่อนแอ กองกำลังเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการสร้างเสถียรภาพในประเทศที่กำลังประสบปัญหาซึ่งตั้งอยู่ในทำเลที่ตั้งทางยุทธศาสตร์ที่สำคัญ และยังมีทรัพยากรอื่นๆ เช่น ยูเรเนียมและไม้ ถึงแม้ว่าความรุนแรงจะยังคงอยู่ในบางพื้นที่ โดยเฉพาะทางตะวันออกและตะวันตกเฉียงเหนือ แต่รัสเซียก็ได้ช่วยขับไล่กลุ่มติดอาวุธออกจากเมืองใหญ่ๆ

วากเนอร์มีบทบาทสำคัญในการเลือกตั้งปี 2020 เมื่อตูอาเดราได้รับเลือกตั้งอีกครั้ง ซึ่งการเลือกตั้งครั้งนั้นเต็มไปด้วยข้อกล่าวหาเรื่องการโกงและการก่อจลาจลของกลุ่มกบฏ 6 กลุ่ม ความพยายามที่จะโค่นล้มรัฐบาลถูกผลักดันกลับไปได้ด้วยการแทรกแซงของกองทัพรวันดาและทหารรับจ้างชาวรัสเซีย

นอกจากนี้ รัสเซียยังได้ดำเนินการเพื่อรักษาความปลอดภัยในช่วงก่อนการเลือกตั้งในวันอาทิตย์ด้วย

สหภาพเจ้าหน้าที่เพื่อความมั่นคงระหว่างประเทศ (OUIS) ซึ่งเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ อธิบายว่าเป็นบริษัทบังหน้าของกลุ่มวากเนอร์ในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง พยายามนำเสนอตัวเองในฐานะพันธมิตรด้านความมั่นคงที่รับผิดชอบ และได้โพสต์ข้อความใน Telegram เป็นประจำเกี่ยวกับทุกเรื่อง ตั้งแต่การช่วยเหลือชาวบ้านไปจนถึงการปลดอาวุธกลุ่มติดอาวุธ

ครึ่งหนึ่งของทหารรับจ้างชาวรัสเซียที่ประจำการอยู่ในประเทศนี้เคยต่อสู้ในยูเครน รวมถึงดมิทรี โปดอลสกี ที่ปรึกษาด้านความปลอดภัยของตูอาเดรา ซึ่งสูญเสียขาทั้งสองข้างและแขนข้างหนึ่ง

ในขณะที่รัฐบาลรัสเซียพยายามเน้นย้ำถึงความนิยมของทหารรับจ้างเหล่านี้ นักรณรงค์ด้านสิทธิมนุษยชนและฝ่ายค้านได้กล่าวหาพวกเขาว่าละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างกว้างขวางในประเทศ แต่สถานทูตรัสเซียในกรุงบังกีไม่ได้ตอบคำขอความคิดเห็นของ AFP ในเรื่องนี้

'ความตึงเครียด'
เมื่อเดือนที่แล้ว ตูอาเดรากล่าวว่าการเจรจากับมอสโกเกี่ยวกับการประจำการทางทหารของรัสเซียกำลังดำเนินอยู่ แต่ปฏิเสธว่าเขาถูกกดดันให้เปลี่ยนจากการใช้บริการวากเนอร์มาเป็นหน่วย Africa Corps

"ทำไมคุณถึงพูดถึงแรงกดดัน?" เขากล่าวกับสถานีโทรทัศน์ France 24 โดยชี้ไปที่ "มิตรภาพและความเป็นพี่น้อง" ระหว่างสองประเทศ

ตูอาเดราปฏิเสธที่จะให้รายละเอียดเกี่ยวกับการเจรจา “นั่นจะเป็นการไม่สุภาพต่อสหพันธรัฐรัสเซีย” เขากล่าว

นักวิเคราะห์กล่าวว่า การจากไปของวากเนอร์จะสร้างปัญหาให้กับรัฐบาลสาธารณรัฐแอฟริกากลาง

“วากเนอร์มีฐานที่มั่นคงกว่าที่นั่น มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่แข็งแกร่ง และประวัติความมั่นคงที่ได้รับการมองว่าดี” ชาร์ลส์ บูเอสเซล นักวิเคราะห์จากกลุ่มวิกฤตการณ์ระหว่างประเทศกล่าว “ทางการเกรงว่ากองกำลังแอฟริกาจะลดบทบาททางทหารลง ดังที่เราได้เห็นในมาลี”

พอล เครสเซนต์ เบนิงกา ผู้อำนวยการบริหารของศูนย์วิจัยและวิเคราะห์ภูมิรัฐศาสตร์แอฟริกากลาง กล่าวว่า การส่งมอบอำนาจระหว่างวากเนอร์และกองกำลังแอฟริกาที่กำลังพูดถึง “ได้สร้างความตึงเครียด”

“แต่เราหวังว่าจะมีการแก้ไขปัญหาอย่างราบรื่น” เขากล่าวเสริม

เอเลดินอฟกล่าวว่าเขาไม่เชื่อว่ารัฐบาบมอสโกจะรีบเร่งที่จะทำลายโครงการที่พิสูจน์แล้วว่า “ประสบความสำเร็จ” ซึ่งหมายถึงความสำเร็จของวากเนอร์ในแอฟริกากลาง

“ผมคิดว่าในอนาคตอันใกล้นี้ พวกเขาไม่น่าจะล้มเลิกมันไป”

Agence France-Presse

Photo - ภาพถ่ายนี้ถ่ายเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2024 แสดงให้เห็นรูปปั้นทองแดงที่เพิ่งเปิดตัวใหม่ ซึ่งจำลองมาจากเยฟเกนี ปริโกชิน (ซ้าย) หัวหน้ากลุ่มทหารรับจ้างวากเนอร์ผู้ล่วงลับ และดมิทรู อุตคิน (ขวา) มือขวาของเขา ตั้งอยู่หน้า "เมซง รูส" (บ้านรัสเซีย) ในกรุงบังกี ปริโกชิน หัวหน้ากลุ่มทหารรับจ้างวากเนอร์ เสียชีวิตพร้อมกับอีก 9 คนบนเครื่องบินที่บินจากมอสโกไปยังเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2023 แตกต่างจากประเทศอื่นๆ ในแอฟริกาที่กลุ่มติดอาวุธวากเนอร์ได้รับการจัดตั้งใหม่ภายใต้ชื่อ "กองทัพแอฟริกา" แต่ในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง กลุ่มนี้ยังคงปฏิบัติการภายใต้ชื่อวากเนอร์ต่อไป โดยได้รับเชิญเข้ามาในประเทศโดยประธานาธิบดีฟอสแตง อาร์ช็องจ์ ตูอาเดรา ในปี 2018 และบริษัทในเครือได้รับสัญญาในการดำเนินงานเหมืองทองคำและเพชร (Photo by ANNELA NIAMOLO / AFP)