บทความซึ่งเผยแพร่โดย 'โส่วสี ซางเย่ ผิงลุ่น' (首席商业评论) เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2026 ได้สำรวจความย้อนแย้งที่ปรากฏให้เห็นในการเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจของเวียดนาม กล่าวคือ แม้เวียดนามจะยังคงเป็นประเทศที่มีรายได้ปานกลางและมีระดับค่าจ้างที่ไม่สูงนัก แต่รูปแบบการบริโภคกลับมีความคล้ายคลึงกับประเทศที่พัฒนาแล้วมากขึ้นเรื่อยๆ
ประเด็นสำคัญของบทความระบุว่า การเติบโตที่ขับเคลื่อนด้วยภาคการส่งออกของเวียดนามกำลังก่อให้เกิดวัฒนธรรมการบริโภคแบบใหม่ โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ ทว่าผลประโยชน์จากการย้ายฐานการผลิตภาคอุตสาหกรรมกลับกระจายตัวอย่างไม่ทั่วถึง ราคาอสังหาริมทรัพย์ที่พุ่งสูงขึ้น การขาดแคลนที่อยู่อาศัยในราคาที่เข้าถึงได้ รวมถึงการพึ่งพาภาคการผลิตที่ลงทุนโดยต่างชาติ กำลังสร้างความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างภายใต้ภาพรวมเศรษฐกิจที่ดูโดดเด่นของประเทศ
1. พฤติกรรมการบริโภคกำลังเปลี่ยนไปสู่ภาคบริการและประสบการณ์
ผู้บริโภคชาวเวียดนามหันมาใช้จ่ายกับการท่องเที่ยว ความบันเทิง การรับประทานอาหารนอกบ้าน และกิจกรรมสันทนาการมากขึ้น แทนที่จะจำกัดอยู่เพียงการซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคที่จำเป็นในชีวิตประจำวันเท่านั้น
ข้อมูลที่ระบุในบทความแสดงให้เห็นว่า:
- ยอดค้าปลีกในช่วง 10 เดือนแรกของปี 2026 เติบโตขึ้น 12.9% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน
- รายได้จากธุรกิจที่พักและร้านอาหารเพิ่มขึ้น 17%
- บริการที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวเติบโตขึ้น 18.1%
- การท่องเที่ยวภายในประเทศมีจำนวนถึง 133 ล้านเที่ยว เพิ่มขึ้นประมาณ 6.4%
- ในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 มีจำนวนผู้เข้าชมภาพยนตร์มากกว่า 35 ล้านครั้ง
- ผลสำรวจจาก UOB พบว่าผู้บริโภคชาวเวียดนาม 42% มีการใช้จ่ายเพิ่มขึ้นในด้านการท่องเที่ยว การรับประทานอาหารมื้อพิเศษ คอนเสิร์ต และเทศกาลต่างๆ เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มประเทศอาเซียนที่อยู่ที่ 35% โดยในกลุ่มคนรุ่นใหม่ (Gen Z) สัดส่วนนี้สูงถึง 47%
นอกจากนี้ บทความยังอ้างอิงตัวชี้วัดการบริโภคที่ปรับด้วยอำนาจซื้อ (Purchasing Power Parity) จากธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB) ซึ่งเวียดนามได้คะแนน 97 ในด้านการบริโภคส่วนบุคคลจริง แต่กลับได้คะแนนสูงถึง 141 ในด้านนันทนาการและวัฒนธรรม (เมื่อเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่กำหนดไว้ที่ 100)
ข้อมูลดังกล่าวบ่งชี้ว่า การใช้จ่ายในด้านความบันเทิงและไลฟ์สไตล์กำลังขยายตัวในอัตราที่สูงเกินสัดส่วนเมื่อเทียบกับอำนาจซื้อจริงของครัวเรือน
2. การเติบโตของการส่งออกและการย้ายฐานการผลิตกำลังขับเคลื่อนความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ
ฐานการผลิตที่ขยายตัวของเวียดนามประกอบกับการเป็นจุดหมายปลายทางทางเลือกสำหรับการผลิตท่ามกลางความตึงเครียดทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ และจีน ได้ช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น
ข้อมูลสำคัญที่ระบุไว้ ได้แก่:
- เวียดนามมียอดเกินดุลการค้ากับสหรัฐอเมริกาอยู่ที่ 1.14 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ในช่วงครึ่งแรกของปี 2026
- มูลค่าการส่งออกรวมในช่วง 10 เดือนแรกอยู่ที่ 4.9924 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ
- วิสาหกิจที่ลงทุนโดยต่างชาติมีสัดส่วนการส่งออกอยู่ที่ 4.0531 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็น 81.2% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด
- วิสาหกิจภายในประเทศมีสัดส่วนอยู่ที่ 9.393 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็น 18.8%
- บทความดังกล่าวระบุว่า เวียดนามได้กลายเป็นหนึ่งในประเทศที่ได้รับประโยชน์หลักจากการปรับเปลี่ยนห่วงโซ่อุปทานทั่วโลก
นอกจากนี้ ยังมีการอ้างอิงงานวิจัยจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ซึ่งครอบคลุมวิสาหกิจภาคการผลิตของเวียดนามประมาณ 32,000 แห่ง โดยพบว่าบริษัทที่ได้รับคำสั่งซื้อจากการย้ายฐานการผลิตเข้ามานั้น มีอัตราการจ้างงานเพิ่มขึ้นสูงกว่าบริษัทอื่นในกลุ่มที่ใกล้เคียงกันประมาณ 5% ในขณะที่การจ้างงานแรงงานหญิงเพิ่มขึ้นในอัตราที่สูงกว่าประมาณ 8%
จำนวนการจ้างงานในช่วง 3 ไตรมาสแรกของปี 2026 อยู่ที่ประมาณ 52.7 ล้านคน ส่วนรายได้เฉลี่ยต่อเดือนเพิ่มขึ้น 9.1% มาอยู่ที่ 9.1 ล้านดองเวียดนาม
เมื่อพิจารณาจากราคาผู้บริโภคที่ปรับตัวสูงขึ้น 4.52% พบว่ากำลังซื้อเฉลี่ยโดยรวมได้ปรับตัวดีขึ้นประมาณ 4.4%
การใช้จ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภคขั้นสุดท้ายของครัวเรือนขยายตัว 9.75% ในขณะที่การเติบโตทางเศรษฐกิจในไตรมาสที่ 3 อยู่ที่ 9.95% โดยมีการบริโภคของครัวเรือนเป็นปัจจัยสนับสนุนหลักถึง 4.94%
3. จุดอ่อน: เวียดนามยังคงพึ่งพาเงินทุนภาคอุตสาหกรรมจากต่างประเทศอย่างมาก
แม้ตัวเลขการส่งออกจะดูน่าประทับใจ แต่บทความดังกล่าวได้ชี้ให้เห็นถึงจุดอ่อนเชิงโครงสร้างที่สำคัญประการหนึ่ง คือ เวียดนามยังไม่สามารถสร้างฐานอุตสาหกรรมหนักและห่วงโซ่อุปทานภาคอุตสาหกรรมภายในประเทศที่เข้มแข็งเพียงพอได้
รูปแบบการผลิตของเวียดนามต้องพึ่งพาการนำเข้าเครื่องจักร อุปกรณ์ และชิ้นส่วนประกอบต่างๆ จากจีน ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้เป็นหลัก
ส่งผลให้มูลค่าส่วนใหญ่ที่เกิดขึ้นจากการส่งออกไหลไปสู่ซัพพลายเออร์ต่างชาติ ผู้ผลิตอุปกรณ์ และผู้ถือหุ้นในต่างประเทศ แทนที่จะหมุนเวียนอยู่ภายในเศรษฐกิจของเวียดนามเอง
บทความระบุว่า ในช่วง 10 เดือนแรกของปี 2026 เวียดนามมียอดขาดดุลการค้าสินค้าสูงถึง 1.207 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ แม้จะมีการส่งออกในปริมาณมากก็ตาม
บริษัทภายในประเทศส่วนใหญ่ได้รับรายได้เพียงจากกิจกรรมในโรงงาน การขนส่ง และการจัดซื้อจัดจ้างในท้องถิ่น ในขณะที่แรงงานภาคการผลิตทั่วไปได้รับส่วนแบ่งจากผลประโยชน์ของการย้ายฐานการผลิตเข้ามาในประเทศเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
ประเด็นนี้ก่อให้เกิดคำถามเกี่ยวกับความยั่งยืนและสัดส่วนมูลค่าเพิ่มที่เกิดขึ้นภายในประเทศ ภายใต้รูปแบบการพัฒนาที่ขับเคลื่อนด้วยการส่งออกของเวียดนาม
4. การขยายตัวของความเป็นเมืองกำลังเร่งให้เกิดวิกฤตราคาที่อยู่อาศัย
ผลกระทบข้างเคียงที่สำคัญประการหนึ่งจากการขยายตัวทางอุตสาหกรรมของเวียดนาม คือการกระจุกตัวอย่างรวดเร็วของประชากรและการลงทุนในเมืองใหญ่ต่าง ๆ
บทความระบุว่า:
- อัตราความเป็นเมืองของเวียดนามเพิ่มขึ้นจาก 37% ในปี 2020 เป็น 45% ในปี 2025
- พื้นที่เขตเมืองมีประชากรเพิ่มขึ้นมากกว่าสองล้านคนต่อปี
- การเปิดให้บริการรถไฟฟ้าสาย 1 (Metro Line 1) ในนครโฮจิมินห์เมื่อปี 2025 ส่งผลให้ราคาอพาร์ตเมนต์ตลอดแนวเส้นทางปรับตัวสูงขึ้นถึง 15%
- ความต้องการที่อยู่อาศัยกำลังขยายตัวในกลุ่มวิศวกรและผู้บริหารชาวต่างชาติ รวมถึงแรงงานย้ายถิ่นภายในประเทศ
อย่างไรก็ตาม โครงสร้างพื้นฐานและการวางผังเมืองกลับไม่สามารถพัฒนาได้ทันกับการเติบโตของจำนวนประชากร
บทความชี้ให้เห็นว่า ผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์หันไปมุ่งเน้นโครงการอพาร์ตเมนต์หรูและที่อยู่อาศัยระดับไฮเอนด์มากขึ้น เนื่องจากต้นทุนที่ดินและค่าใช้จ่ายด้านกฎระเบียบที่สูงขึ้น ทำให้การพัฒนาที่อยู่อาศัยราคาเข้าถึงง่ายมีผลกำไรน้อยลง
ในกรุงฮานอย ราคาอพาร์ตเมนต์ใหม่พุ่งสูงถึง 80–100 ล้านดองต่อตารางเมตร (ราว 105,000 - 131,000) ส่งผลให้การเป็นเจ้าของที่อยู่อาศัยกลายเป็นเรื่องที่เกินเอื้อมสำหรับคนทำงานทั่วไปมากขึ้นเรื่อย ๆ
ผลกระทบที่เกิดขึ้นไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องที่อยู่อาศัยเท่านั้น:
- อัตราการแต่งงานในเวียดนามลดลงเหลือ 6.2 ต่อประชากรหนึ่งพันคนในปี 2025 ซึ่งถือเป็นระดับต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์
- ความสามารถในการซื้อที่อยู่อาศัยกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจแต่งงาน
- ความไม่พอใจของสาธารณชนต่อราคาอสังหาริมทรัพย์นำไปสู่การประท้วงต่าง ๆ
- โครงการที่อยู่อาศัยเพื่อสังคมของภาครัฐยังไม่สามารถตอบสนองความต้องการที่มีอยู่ได้
ปัญหาที่ซ่อนอยู่คือ การพัฒนาอสังหาริมทรัพย์มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อเศรษฐกิจและรายได้ของรัฐบาล ทำให้การที่ภาครัฐจะเข้ามาแทรกแซงอย่างจริงจังอาจส่งผลกระทบเชิงลบต่อภาคส่วนดังกล่าวได้
5. วัฒนธรรมการบริโภคของเวียดนามสะท้อนให้เห็นถึงเส้นทางการพัฒนาที่แตกต่างออกไป
ส่วนสุดท้ายนี้จะสำรวจลักษณะทางสังคมและวัฒนธรรมที่โดดเด่นของเวียดนาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งมรดกจากยุคอาณานิคมฝรั่งเศส
บทความชี้ให้เห็นถึงความนิยมของขนมปังบาแกตต์เวียดนาม วัฒนธรรมกาแฟ สถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลจากฝรั่งเศส และวิถีชีวิตในเมือง ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้เวียดนามแตกต่างจากสังคมอื่นๆ ในเอเชียตะวันออก
เวียดนามยังเป็นผู้ส่งออกกาแฟรายใหญ่เป็นอันดับสองของโลก รองจากบราซิล
ผู้เขียนกล่าวว่า ผู้บริโภคชาวเวียดนามให้ความสำคัญอย่างมากกับเวลาว่าง การปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และความสุขส่วนตัว แม้ว่ารายได้ของพวกเขาจะค่อนข้างน้อยก็ตาม
แทนที่จะเลื่อนการบริโภคออกไปจนกว่าพวกเขาจะมีบ้านเป็นของตนเองหรือมีรายได้สูงขึ้น ชาวเวียดนามรุ่นใหม่กลับให้ความสำคัญกับการเดินทาง การรับประทานอาหาร ความบันเทิง และประสบการณ์ทางสังคมมากขึ้นเรื่อยๆ
สิ่งนี้สร้างรูปแบบการบริโภคที่ดูเหมือนจะเป็นลักษณะเฉพาะของเศรษฐกิจที่มั่งคั่ง แม้ว่าระดับรายได้ของประเทศจะค่อนข้างต่ำก็ตาม
6. การประเมินโดยรวม: การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจของเวียดนามและความขัดแย้งเชิงโครงสร้าง
บทความนี้นำเสนอประเด็นสำคัญทางเศรษฐกิจและนโยบาย 3 ประการ
ประการแรก เวียดนามประสบความสำเร็จในการเปลี่ยนการย้ายฐานการผลิตไปสู่การเติบโตของการบริโภคภายในประเทศ การลงทุนจากต่างประเทศ การขยายตัวของการผลิต คำสั่งซื้อเพื่อการส่งออก และการสร้างงาน กำลังสนับสนุนรายได้ครัวเรือนและกระตุ้นเศรษฐกิจภาคบริการ
ประการที่สอง ประเทศเผชิญกับความท้าทายในการพัฒนาอุตสาหกรรมภายในประเทศ ความสำเร็จในการส่งออกยังคงพึ่งพาบริษัทต่างชาติและวัตถุดิบนำเข้าเป็นอย่างมาก หากปราศจากซัพพลายเออร์ภายในประเทศที่แข็งแกร่ง ความสามารถทางเทคโนโลยี และห่วงโซ่คุณค่าทางอุตสาหกรรม เวียดนามอาจเสี่ยงที่จะยังคงเป็นเพียงศูนย์กลางการประกอบและการผลิต แทนที่จะเป็นเศรษฐกิจอุตสาหกรรมที่ซับซ้อนมากขึ้น
ประการที่สาม ความสามารถในการซื้อที่อยู่อาศัยอาจบั่นทอนผลประโยชน์ทางสังคมของการเติบโตทางเศรษฐกิจ การขยายตัวของอุตสาหกรรมกำลังดึงดูดการลงทุนและการจ้างงานไปยังศูนย์กลางเมือง ทำให้ราคาที่ดินและที่อยู่อาศัยสูงขึ้นเร็วกว่าที่ครัวเรือนทั่วไปจะสามารถจ่ายได้ ซึ่งอาจทำให้ช่องว่างระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจและมาตรฐานการครองชีพกว้างขึ้น
โดยทีมข่าวต่างประเทศ The Better
Photo - ชายคนหนึ่งถือธงชาติเวียดนามขณะรอรถโดยสารที่บรรทุกหีบศพซึ่งภายในบรรจุร่างของทหารผู้เสียชีวิต ในนครโฮจิมินห์ เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2026 (Photo by NHAC NGUYEN / AFP)