เวียงจันทน์ เมืองหลวงของลาวที่ปกติจะเงียบสงบ กลับกลายเป็นเมืองที่คึกคักอย่างแปลกประหลาด ประดับประดาด้วยธงและแผงขายเสื้อยืด ก่อนการรำลึกครบรอบ 50 ปีแห่งการปกครองของคอมมิวนิสต์ในวันอังคาร แต่สำหรับคนหนุ่มสาวหลายคน ประวัติศาสตร์กลับมีความสำคัญน้อยนิด

ขบวนการคอมมิวนิสต์ "ปะเทดลาว" ได้สถาปนาสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) ขึ้นเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2518 หลังจากสงครามกลางเมืองที่ยืดเยื้อมานานหลายทศวรรษ เพียงไม่กี่เดือนหลังจากที่ระบอบการปกครองของลาวเดิมที่สหรัฐฯ ให้การหนุนหลังต้องประสบกับความพ่ายแพ้ หลังการล่มสลายของเวียดนามใต้ในสงครามเวียดนามซึ่งเป็นความขัดแย้งที่ทำให้ลาวต้องพลอยถูกทำลายล้างไปด้วยจากการทิ้งระเบิดของอเมริกาเพื่อกวาดล้างขบวนการคอมมิวนิสต์

อดีตอาณานิคมของฝรั่งเศสแห่งนี้กลายเป็นรัฐคอมมิวนิสต์พรรคเดียว พระเจ้าสว่างวัฒนาเสด็จต้องสวรรคตขณะถูกกักขังภายใต้การควบคุมของรัฐบาลคอมมิวนิสต์ หลังจากนั้นการวางแผนเศรษฐกิจแบบรวมศูนย์แบบสังคมนิยม-คอมมิวนิสต์ถูกบังคับใช้ ทำให้ลาวซึ่งไม่มีทางออกสู่ทะเลและอยู่ห่างไกล ต้องถูกโดดเดี่ยวมากขึ้นเรื่อยๆ

ต่อมาลาวได้เปิดประเทศและยอมรับการปฏิรูปตลาด แต่ยังคงเป็นหนึ่งในประเทศยากจนของเอเชีย

ผ่านมา 50 ปีหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ทหารและเจ้าหน้าที่รัฐหลายพันนายจะเข้าร่วมขบวนพาเหรดทางทหารในวันอังคาร เพื่อรำลึกถึงวันครบรอบการสถาปนา สปป.ลาว 

แต่ชาวลาวรุ่นใหม่หลายคนกลับไม่รู้สึกประทับใจกับอดีต

“แน่นอนว่าเราเรียนประวัติศาสตร์ในโรงเรียน แต่เราไม่ค่อยได้พูดถึงมันมากนัก” ธีรเดช คำฮอง นักศึกษาเศรษฐศาสตร์วัย 19 ปี ในประเทศไทย ผู้ร่วมก่อตั้ง PrepPath แพลตฟอร์มที่ช่วยนักเรียนมัธยมปลายชาวลาวสำรวจอาชีพและวางแผนอนาคต กล่าว

“เราจะไม่ปล่อยให้สถานการณ์ทางการเมืองมาขัดขวางเราในขณะที่เรากำลังสร้างอะไรบางอย่าง” เขากล่าวกับ AFP

"คำแนะนำของผมสำหรับเยาวชนหลายคนคือ เริ่มต้นเลย อย่าปล่อยให้การเมือง ซึ่งเราควบคุมไม่ได้ มาฉุดรั้งคุณไว้"

การเมืองเป็นหัวข้อที่ละเอียดอ่อนในลาว และการวิพากษ์วิจารณ์นโยบายหรือผู้นำรัฐบาลอย่างเปิดเผยนั้นหาได้ยาก โดยเยาวชนบางคนเลือกที่จะไม่เปิดเผยตัวตนเพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงที่จะเกิดผลกระทบ

หลายคนพูดติดตลกว่าตัวย่อของ สปป.ลาว แปลว่า "ลาวอย่ารีบ"

แต่บาร์ตยืนยันว่า "อย่ารีบร้อนไม่ได้หมายความว่าเราจะพัฒนาไม่ได้ มันอยู่ที่การค้นหาจุดแข็งของเรา พัฒนาในสิ่งที่เราถนัด แล้วค่อย ๆ พัฒนาจากจุดนั้น

"ลาวจะเปลี่ยนแปลงในอีก 50 ปีข้างหน้า เช่นเดียวกับที่เคยเป็นมาตั้งแต่ได้รับเอกราช นั่นคือ ช้าๆ แต่มั่นคง"

TikTok คือหน้าต่างสู่โลก
เขาเสริมว่าโซเชียลมีเดียเป็นหนึ่งในตัวขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง แม้กระทั่งส่งผลกระทบต่อภาษา

"คำบางคำที่คุณปู่ของผมใช้ก็เป็นภาษาฝรั่งเศส ผมไม่รู้ด้วยซ้ำว่าท่านกำลังพูดถึงอะไร" เขากล่าว

"ตอนนี้คำภาษาฝรั่งเศสหลายคำกำลังถูกแทนที่ด้วยคำภาษาไทย" สื่อและโซเชียลมีเดียเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้เป็นเช่นนั้น”

โทนี่ นักศึกษามหาวิทยาลัยวัย 21 ปีในเวียงจันทน์ กล่าวว่าคนหนุ่มสาวจำนวนมากได้รับเทรนด์แฟชั่น ไอเดีย และมุมมองโลกจาก TikTok

“มันเหมือนหน้าต่างสู่โลก” เขากล่าว

การย้ายถิ่นฐานมาทำงานที่ประเทศไทยเป็นเรื่องปกติ และนักศึกษาชาวลาวหลายพันคนเดินทางไปต่างประเทศในแต่ละปี เนื่องจากได้รับการศึกษาในระดับนานาชาติและโอกาสในการทำงานที่ดีกว่า

“เมื่อเทียบกับปู่ย่าตายายของผมแล้ว ตอนนี้มันง่ายกว่าสำหรับเรา” นักศึกษาปริญญาโทชาวลาวคนหนึ่งในออสเตรเลียกล่าว “แค่เข้า Google คุณก็จะได้เรียนรู้สิ่งที่คุณต้องการ

“ในอีก 10 หรือ 20 ปีข้างหน้า ผู้คนจะกล้าพูดมากขึ้นและมีเสรีภาพมากขึ้น”

ลาวกับสงครามภาษีของทรัมป์
จีนเป็นพันธมิตรทางเศรษฐกิจที่สำคัญของลาว ผ่านการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ รวมถึงโครงการรถไฟเชื่อมเวียงจันทน์และคุนหมิงในมณฑลยูนนาน และโครงการระเบียงเศรษฐกิจที่กว้างขึ้น

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา การส่งออกพลังงานน้ำเป็นปัจจัยขับเคลื่อนเศรษฐกิจที่สำคัญ ขณะที่โรงงานตัดเย็บเสื้อผ้า โรงงานประกอบชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ และบริษัทผลิตสินค้าเบาอื่นๆ ต่างพึ่งพาตลาดอเมริกา

แต่การขยายตัวทางเศรษฐกิจกำลังชะลอตัวลงและอัตราเงินเฟ้อสูงขึ้น ขณะที่ GDP ต่อหัวยังคงอยู่ที่ประมาณ 2,100 ดอลลาร์สหรัฐ ตามตัวเลขล่าสุดของธนาคารโลก และขณะนี้กำลังเผชิญกับภาษีนำเข้าจากทรัมป์สูงถึง 40%  ซึ่งเป็นหนึ่งในอัตราที่สูงที่สุดในโลก

แรงกดดันเหล่านี้หมายความว่าทัศนคติของคนรุ่นใหม่กำลังเปลี่ยนไป "โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเปรียบเทียบมุมมองทางการเมืองและเศรษฐกิจของปู่ย่าตายายกับมุมมองของฉันเอง" น้ำฝน สิริธิรัตน์ เจ้าหน้าที่ฝ่ายสื่อสาร วัย 30 ปี กล่าว

"เป็นเรื่องดีที่ปัจจุบันมีการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเยาวชน" เธอกล่าว

"จะดีกว่ามากหากมีการส่งเสริมมากขึ้น และหากผู้กำหนดนโยบายรับฟังข้อกังวลหรือปัญหาของพวกเขามากขึ้น เพื่อที่ในอนาคตจะมีการกำหนดนโยบายที่เหมาะสมกับยุคสมัยมากขึ้น"

Agence France-Presse

Photo - ภาพนี้ถ่ายเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2568 แสดงให้เห็นผู้คนกำลังเดินอยู่ใต้ธงชาติลาวและธงพรรคประชาชนปฏิวัติลาว ข้าง "ประตูไซ"  ในกรุงเวียงจันทน์ ก่อนการเฉลิมฉลองวันชาติลาวในวันที่ 2 ธันวาคม ซึ่งตรงกับวาระครบรอบ 50 ปีการปกครองระบอบคอมมิวนิสต์ (Photo by BEATRICE SIVIERO / AFP)