'เชฟรอน'เดินหน้าบริหารสินทรัพย์ปิโตรเลียมในอ่าวไทยด้วยแนวคิด Circular Engineering ลดการสร้างแท่นผลิตใหม่ หันนำโครงสร้างเดิมกลับมาใช้ซ้ำ ลดเงินลงทุน 30–40% ต่อยอดขาแท่นหมดอายุเป็นปะการังเทียม
ธุรกิจอุตสาหกรรมปิโตรเลียมกำลังเข้าสู่โจทย์ใหม่ เมื่อการบริหารแหล่งผลิตไม่ได้จบลงเพียงการดึงทรัพยากรขึ้นมาใช้ แต่ยังต้องวางแผนจัดการโครงสร้างพื้นฐานที่หมดอายุให้เกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งการรื้อถอน การนำกลับมาใช้ใหม่ (Reuse) และการคืนสมดุลให้ระบบนิเวศทางทะเล ขณะเดียวกัน การรักษาความต่อเนื่องของการลงทุนและการค้นหาแหล่งพลังงานใหม่ก็ยังเป็นภารกิจสำคัญที่ไม่อาจหยุดได้
ท่ามกลางการเปลี่ยนผ่านดังกล่าว บริษัท เชฟรอนประเทศไทย สำรวจและผลิต จำกัด ได้ปรับแนวทางบริหารจัดการแท่นผลิตปิโตรเลียมในอ่าวไทย จากเดิมที่อาจต้องสร้างโครงสร้างใหม่เพื่อรองรับการผลิต ไปสู่การนำแท่นที่ไม่ได้ใช้งานแล้วกลับมาใช้ประโยชน์อีกครั้ง ลดต้นทุนการลงทุน พร้อมต่อยอดแนวคิดการรื้อถอนให้เชื่อมโยงกับการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล โดยมีเป้าหมายให้โครงสร้างที่เคยทำหน้าที่ผลิตพลังงาน สามารถสร้างคุณค่าได้แม้สิ้นสุดอายุการใช้งานในภาคอุตสาหกรรม(2).jpg)
นายชาทิตย์ ห้วยหงษ์ทอง ประธานกรรมการบริหาร บริษัท เชฟรอนประเทศไทยสำรวจและผลิต จำกัด กล่าวว่า ตลอดกว่า 60 ปีของการดำเนินงานในอ่าวไทย บริษัทมุ่งพัฒนาประสิทธิภาพการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง โดยนวัตกรรมไม่จำเป็นต้องเป็นการสร้างสิ่งใหม่เสมอไป แต่คือการค้นหาแนวทางทำให้กระบวนการเดิมดีขึ้น ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และสร้างคุณค่าจากสินทรัพย์ที่มีอยู่ให้มากที่สุด
การนำแนวคิด Circular Engineering มาใช้ ตั้งแต่การนำส่วนบนของแท่นกลับมาใช้ใหม่ จนถึงการนำแท่นหลุมผลิตกลับมาใช้ใหม่ทั้งโครงสร้าง เป็นการต่อยอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และประสบการณ์ด้านวิศวกรรม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารสินทรัพย์ตลอดวงจรชีวิต โดยยังคงให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและความเชื่อถือได้ของการดำเนินงานเป็นหลัก
นอกจากการนำแท่นกลับมาใช้ซ้ำแล้ว เชฟรอนยังต่อยอดแนวคิดการจัดการสินทรัพย์เมื่อสิ้นสุดการใช้งานผ่านโครงการ Rigs-to-Reefs โดยนำขาแท่นปิโตรเลียมที่เลิกใช้งานแล้วไปจัดวางเป็นปะการังเทียม ภายใต้ความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐและสถาบันการศึกษา ซึ่งผลจากโครงการนำร่องพบว่ามีส่วนช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพและจำนวนสัตว์น้ำ เปิดโอกาสต่อยอดประโยชน์สู่ภาคประมง การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจชุมชน
การบริหารสินทรัพย์ปิโตรเลียมด้วยแนวคิดหมุนเวียนจึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการลดของเสียหรือการจัดการโครงสร้างหลังหมดอายุ แต่เป็นการเปลี่ยนมุมมองต่อสินทรัพย์อุตสาหกรรม โดยให้ความสำคัญกับการยืดอายุการใช้งาน ลดการลงทุนซ้ำ และเลือกแนวทางสร้างประโยชน์ที่เหมาะสมกับโครงสร้างแต่ละประเภท
ท่ามกลางความท้าทายของอุตสาหกรรมพลังงานที่ต้องรักษาความสามารถในการจัดหาพลังงาน ควบคู่กับการบริหารต้นทุนและลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม Circular Engineering จึงเป็นอีกแนวทางที่ช่วยให้การลงทุนในทรัพยากรเดิมมีความคุ้มค่ามากขึ้น และสนับสนุนการพัฒนาแหล่งปิโตรเลียมในอ่าวไทยให้มีประสิทธิภาพในระยะยาว
เชฟรอนเริ่มวางแผนการรื้อถอนสิ่งติดตั้งในประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 พร้อมพัฒนาเทคโนโลยีและกระบวนการดําเนินงาน
อย่างต่อเนื่อง ภายหลังการส่งมอบสัมปทานเอราวัณในเดือนเมษายน พ.ศ. 2565 เชฟรอนเริ่มดําเนินงานรื้อถอนแท่น นอกชายฝั่งในปี 2566 และดําเนินโครงการแล้วเสร็จอย่างปลอดภัยในปี 2568 นับเป็นหนึ่งในโครงการรื้อถอนสิ่งติดตั้งนอกชายฝั่งขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โดยมีผลงานสําคัญ ได้แก่.jpg)
• โมเดล Asset Retirement Factory: เชฟรอนพัฒนารูปแบบการทํางานด้านการรื้อถอนที่เป็นมาตรฐานและสามารถประยุกต์ใช้กับโครงการต่าง ๆ ได้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการวางแผนและดําเนินงาน โดยยังคงยึดมั่นในมาตรฐานความปลอดภัยและปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด
• การนําส่วนบนของแท่นหลุมผลิตปิโตรเลียมกลับมาใช้ใหม่ (Topsides Reuse): เชฟรอนนําแนวทางนี้มาใช้ในประเทศไทยเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2560 โดยนําส่วนบนของแท่นหลุมผลิตที่เลิกใช้งานแล้วมาปรับปรุง รับรองตามมาตรฐาน และติดตั้งเพื่อใช้งานในพื้นที่แห่งใหม่ ณ เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2569 เชฟรอนได้นําส่วนบนของแท่นหลุมผลิตกลับมาใช้ใหม่แล้ว 16 แท่น ช่วยลดการใช้เหล็กใหม่ ลดปริมาณของเสีย และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกี่ยวข้อง
การนําแท่นหลุมผลิตปิโตรเลียมทั้งแท่นกลับมาใช้ใหม่ (Total Wellhead Platform Reuse): ในเดือนกรกฎาคม 2569 เชฟรอนประสบความสําเร็จในการนําแท่นหลุมผลิตทั้งแท่นกลับมาใช้ใหม่เป็นครั้งแรกในอ่าวไทยได้อย่างปลอดภัย โดยนําส่วนบนและโครงสร้างฐานของแท่นเบญจมาศ วี ที่เลิกใช้งานแล้ว มาปรับปรุงและติดตั้งเป็นแท่นชบา บี แห่งใหม่ในแปลง B8/32 เชฟรอนประเมินว่าโครงการนี้ช่วยหลีกเลี่ยงการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ประมาณ 4,280 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า เมื่อเทียบกับการรื้อถอนแท่นเดิมและก่อสร้างแท่นใหม่
ทั้งนี้เชฟรอนได้ทำการรื้อถอนแท่นผลิตปิโตรเลียมในแหล่งเอราวัณเสร็จสิ้นทั้งหมด 52 แพลตฟอร์มเมื่อปีที่ผ่านมา โดยแท่นบางส่วนถูกนำไปใช้ประโยชน์ ขณะที่บางส่วนเข้าสู่กระบวนการหลอมตามหลักเกณฑ์ของกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ
ขณะที่แหล่งเบญจมาศ ซึ่งยังมีแผนรื้อถอนแท่นผลิตอีกประมาณ 40–50 แพลตฟอร์ม จะเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่ต้องบริหารจัดการโครงสร้างพื้นฐานหลังสิ้นสุดการผลิต โดยสัมปทานของแหล่งดังกล่าวจะสิ้นสุดในปี 2030 ทำให้การวางแผนรื้อถอนและจัดการทรัพย์สินที่ยังสามารถใช้งานได้ กลายเป็นโจทย์สำคัญของบริษัทในระยะต่อไป
อย่างไรก็ตาม ทิศทางการรื้อถอนของเชฟรอนไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการนำโครงสร้างออกจากพื้นที่หรือกำจัดวัสดุที่หมดสภาพ แต่กำลังเปลี่ยนไปสู่แนวทางที่ให้ความสำคัญกับการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โดยเฉพาะการนำแท่นผลิตที่ยังมีศักยภาพกลับมาใช้งานใหม่ ซึ่งเป็นการลดความจำเป็นในการลงทุนก่อสร้างโครงสร้างเพิ่มเติม และช่วยบริหารต้นทุนในช่วงที่การพัฒนาแหล่งปิโตรเลียมต้องเผชิญกับความท้าทายทั้งด้านเงินลงทุนและความเสี่ยงทางธุรกิจ
หนึ่งในกลยุทธ์ที่เชฟรอนเตรียมเดินหน้าอย่างจริงจัง คือการลดการก่อสร้างแท่นผลิตใหม่ (Fabricate) และหันมาใช้แท่นที่มีอยู่เดิมกลับมาใช้งานซ้ำ (Reuse) โดยประเมินว่าโครงสร้างแท่นที่ไม่ได้ใช้งานในปัจจุบันมีจำนวนเพียงพอที่จะรองรับการดำเนินงานในอนาคต
แนวทางดังกล่าวไม่เพียงช่วยลดการใช้ทรัพยากรในการผลิตเหล็กและก่อสร้างแท่นใหม่ แต่ยังช่วยลดระยะเวลาเตรียมโครงสร้างพื้นฐานและต้นทุนการลงทุน โดยสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายได้ประมาณ 30–40% ต่อแท่น เมื่อเทียบกับการสร้างแท่นใหม่
ทั้งนี้เชฟรอนให้ความสำคัญกับการนำแพลตฟอร์มที่มีอยู่กลับมาใช้ใหม่ เนื่องจากมีจำนวนเพียงพอ และมองว่าเป็นแนวทางที่เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการบริหารต้นทุนในระยะยาโดยการนำแท่นกลับมาใช้งานใหม่ไม่ได้หมายความว่าโครงสร้างจะมีอายุการใช้งานสั้นลง หากผ่านการตรวจสอบสภาพและบำรุงรักษาอย่างเหมาะสม โดยโครงสร้างที่ออกแบบใหม่และผ่านการดูแลสามารถมีอายุการใช้งานได้ราว 20 ปี
การนำแท่นเดิมกลับมาใช้จึงเป็นการปรับวิธีคิดด้านการลงทุนในอุตสาหกรรมปิโตรเลียม จากการสร้างสินทรัพย์ใหม่ทุกครั้งที่มีโครงการพัฒนา ไปสู่การบริหารสินทรัพย์ที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ช่วยลดต้นทุนโครงสร้างพื้นฐาน และเพิ่มความยืดหยุ่นในการพัฒนาแหล่งผลิตที่มีขนาดเล็กหรือมีอายุการผลิตจำกัด
อีกแนวทางที่กำลังได้รับความสนใจ คือการนำโครงสร้างขาแท่นผลิตที่หมดอายุการใช้งานมาประยุกต์เป็นปะการังเทียม โดยเชฟรอนได้ดำเนินโครงการนำร่อง (Pilot) และพบว่าโครงสร้างดังกล่าวสามารถเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ทะเล ช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพและจำนวนสัตว์น้ำในพื้นที่
แนวคิดนี้เป็นการเปลี่ยนโครงสร้างอุตสาหกรรมที่เคยทำหน้าที่รองรับการผลิตปิโตรเลียม ให้กลายเป็นพื้นที่ที่เอื้อต่อระบบนิเวศทางทะเล โดยเฉพาะการสร้างแหล่งที่อยู่อาศัยและแหล่งอาหารให้สัตว์น้ำ ซึ่งอาจต่อยอดประโยชน์ไปสู่ภาคประมง การท่องเที่ยวทางทะเล และเศรษฐกิจของชุมชนชายฝั่ง
อย่างไรก็ตาม การนำขาแท่นมาใช้เป็นปะการังเทียมยังต้องอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์และการอนุญาตจากหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มั่นใจว่าโครงสร้างที่จะนำไปใช้มีความเหมาะสม ปลอดภัย และไม่ก่อผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว โดยบริษัทระบุว่าพร้อมสนับสนุนและดำเนินโครงการต่อ หากได้รับอนุญาตจากภาครัฐ
ประเด็นนี้สะท้อนให้เห็นว่า การรื้อถอนแท่นปิโตรเลียมในอนาคตอาจไม่จำเป็นต้องมีคำตอบเพียงการนำโครงสร้างออกทั้งหมด แต่สามารถพิจารณาทางเลือกที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และสิ่งแวดล้อม โดยเปลี่ยนต้นทุนการรื้อถอนบางส่วนให้เป็นโอกาสในการฟื้นฟูระบบนิเวศและสร้างประโยชน์ให้กับพื้นที่ทะเล
ภาพของเชฟรอนในวันนี้จึงไม่ได้มีเพียงการรักษาการผลิตจากแหล่งปิโตรเลียมเดิม หรือการเดินหน้าค้นหาแหล่งใหม่ แต่ยังเป็นการปรับแนวทางบริหารสินทรัพย์ให้สอดรับกับต้นทุนและความยั่งยืน ตั้งแต่การนำแท่นกลับมาใช้ซ้ำ ลดการสร้างโครงสร้างใหม่ ไปจนถึงการเปลี่ยนแท่นหมดอายุให้เป็นประโยชน์ต่อระบบนิเวศทางทะเล
โจทย์สำคัญของอุตสาหกรรมพลังงานไทยในระยะต่อไป จึงอยู่ที่การสร้างสมดุลระหว่างการใช้ทรัพยากรเดิมอย่างคุ้มค่า การสำรวจแหล่งพลังงานใหม่ รักษาความต่อเนื่องของแหล่งพลังงาน ควบคู่กับการเพิ่มประสิทธิภาพต้นทุนและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากทรัพยากรที่มีอยู่ให้ได้มากที่สุด