รัฐบาลเดินหน้าดึงบริษัทอวกาศญี่ปุ่นร่วมพัฒนาอุตสาหกรรมดาวเทียม เปิดทางผู้ประกอบการไทย 3 ล้านรายต่อยอดฐานยานยนต์–อิเล็กทรอนิกส์สู่การผลิตชิ้นส่วนไฮเทคมูลค่าสูง ชูไทยเป็นฐานผลิตป้อนซัพพลายเชนโลก
เมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2569 ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยระหว่างการนำคณะทีมไทยแลนด์เยือนญี่ปุ่นเพื่อส่งเสริมการลงทุนว่า รัฐบาลมองอุตสาหกรรมอวกาศและดาวเทียมเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมเป้าหมายที่จะสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ให้กับประเทศ โดยไทยมีความพร้อมจากฐานการผลิตในอุตสาหกรรมยานยนต์ที่สามารถนำมาต่อยอดได้ ล่าสุดคณะทีมไทยแลนด์ได้เข้าหารือกับผู้ประกอบการด้านอวกาศของญี่ปุ่นแล้ว
นายเอกนิติ กล่าวว่า อุตสาหกรรมอวกาศมีแนวโน้มเติบโตและเข้ามามีบทบาทต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจมากขึ้น โดยเฉพาะดาวเทียมวงโคจรต่ำ (Low Earth Orbit: LEO) ซึ่งสามารถนำมาใช้ประโยชน์ทั้งการวิเคราะห์สภาพอากาศเพื่อการเกษตรสมัยใหม่ การสื่อสาร และการให้บริการอินเทอร์เน็ต ขณะที่ไทยมีแรงงานฝีมือจากอุตสาหกรรมยานยนต์ที่มีความเชี่ยวชาญสูง สามารถพัฒนาทักษะเพิ่มเติมทั้ง Up-skill และ Re-skill ผ่านโครงการ Skill Bridge ของบีโอไอ เพื่อรองรับอุตสาหกรรมดังกล่าวได้
สำหรับการเดินทางครั้งนี้ นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งร่วมคณะทีมไทยแลนด์ ได้เป็นตัวแทนเข้าหารือกับกลุ่มบริษัทผู้ผลิตดาวเทียมของญี่ปุ่น นอกจากนี้ยังได้มอบหมายให้นายธนฑิตย์ รักตะบุตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี พร้อมผู้บริหารสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) เข้าพบผู้ประกอบการด้านอวกาศของญี่ปุ่น 4 ราย ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในห่วงโซ่การผลิตของบริษัทอวกาศชั้นนำของญี่ปุ่น
ด้านนายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม กล่าวว่า การพัฒนาอุตสาหกรรมอวกาศไม่ได้หมายถึงการส่งคนไปดวงจันทร์ แต่เป็นโอกาสสำคัญในการปรับโครงสร้างธุรกิจและสร้างรายได้ใหม่ให้กับผู้ประกอบการ SME ไทยกว่า 3 ล้านราย ปัจจุบันชิ้นส่วนและอะไหล่ดาวเทียมในญี่ปุ่นประมาณ 60–70% ผลิตโดยผู้ประกอบการที่เดิมอยู่ในอุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วนยานยนต์เครื่องยนต์สันดาปภายใน (ICE) โดยญี่ปุ่นมีความพร้อมที่จะถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนของไทยสามารถเข้าสู่อุตสาหกรรมดาวเทียมได้
ขณะเดียวกัน ญี่ปุ่นกำลังเผชิญปัญหาขาดแคลนแรงงานฝีมือและบุคลากรเฉพาะทาง ขณะที่ไทยมีทั้งบุคลากรและฐานอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนที่มีความแม่นยำสูง แม้ในแต่ละปีจะมีการผลิตดาวเทียมเพียงหลักสิบดวง และมีแนวโน้มใช้ชิ้นส่วนลดลง แต่ชิ้นส่วนแต่ละชิ้นมีมูลค่าสูง เนื่องจากต้องอาศัยความแม่นยำในระดับนาโนเมตรและไมโครเมตร จึงเป็นช่องทางให้ผู้ประกอบการไทยขยับเข้าสู่การผลิตสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น
นายวราวุธ กล่าวว่า เทคโนโลยีดาวเทียมกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว และมีบทบาททั้งด้านการพยากรณ์อากาศ การให้บริการอินเทอร์เน็ตในพื้นที่ห่างไกล ตลอดจนการบริหารจัดการภัยพิบัติ ซึ่งปัจจุบันไทยได้นำภาพถ่ายและข้อมูลแบบเรียลไทม์จากดาวเทียมมาใช้ติดตามความเร็วและทิศทางการไหลของน้ำ เพื่อรับมือสถานการณ์น้ำท่วมและภัยแล้งด้วย
ขณะที่นายธนฑิตย์ รักตะบุตร ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี กล่าวว่า ผลการหารือกับบริษัทด้านอวกาศของญี่ปุ่นทั้ง 4 ราย พบว่าภาคเอกชนญี่ปุ่นให้ความสนใจร่วมมือกับไทย ทั้งการยกระดับการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียมและการพัฒนาระบบซอฟต์แวร์ โดยเห็นว่าไทยมีศักยภาพในการพัฒนาอุตสาหกรรมอวกาศให้เป็นอุตสาหกรรมเป้าหมายใหม่ และพร้อมสนับสนุนการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับผู้ประกอบการไทย
ทั้งนี้ ข้อมูลจากบีโอไอระบุว่า ในช่วงเดือนมกราคม–กันยายน 2569 โครงการลงทุนจากญี่ปุ่นในกิจการอากาศยานและอวกาศได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุน 1 โครงการ มูลค่า 2,589 ล้านบาท ขณะที่นักลงทุนต่างชาติยื่นขอรับการส่งเสริมการลงทุนในกิจการดังกล่าว 6 โครงการ มูลค่ารวม 1,550 ล้านบาท ส่วนการลงทุนจากญี่ปุ่นในทุกประเภทกิจการได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุน 184 โครงการ มูลค่ารวม 50,701 ล้านบาท
สำหรับการหารือครั้งนี้ ฝ่ายไทยได้นำเสนอศักยภาพการผลิตชิ้นส่วนที่ผู้ประกอบการไทยมีความพร้อม ซึ่งเป็นการต่อยอดจากการหารือเบื้องต้นก่อนหน้านี้ อาทิ แผงโซลาร์เซลล์ ชิ้นส่วนโครงสร้างโลหะสำหรับดาวเทียม อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และระบบเซนเซอร์ แผ่นวงจรพิมพ์ (PCB) สายไฟที่สามารถทนต่อแรงสั่นสะเทือนและความร้อนสูง ตลอดจนอุปกรณ์ภายในยานอวกาศ เช่น เบาะนั่ง เพื่อผลักดันให้บริษัทญี่ปุ่นใช้ประเทศไทยเป็นฐานการผลิตชิ้นส่วนสำหรับอุตสาหกรรมอวกาศ
การผลิตชิ้นส่วนอวกาศหลายประเภทจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีการขึ้นรูปโลหะที่มีความแม่นยำสูง รวมถึงความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมเครื่องกล อิเล็กทรอนิกส์ และเมคคาทรอนิกส์ ซึ่งไทยมีพื้นฐานรองรับอยู่แล้ว ทั้งจากการเป็นฐานการผลิตแผ่นวงจรพิมพ์อันดับต้นของอาเซียน และการเป็นศูนย์กลางการผลิตยานยนต์ที่สำคัญของภูมิภาค โดยฝ่ายไทยเห็นว่าความร่วมมือกับญี่ปุ่นยังสามารถขยายไปสู่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ พลังงานสีเขียว อวกาศ และเครื่องมือแพทย์ได้อีกด้วย
นอกจากนี้ มีรายงานว่า วันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) มีกำหนดแลกเปลี่ยนบันทึกความเข้าใจร่วมกับองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (เจโทร) และองค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) ว่าด้วยความร่วมมือด้านการพัฒนาห่วงโซ่อุปทาน เพื่อเปิดทางให้ผู้ประกอบการไทยเข้าสู่เครือข่ายการผลิตในอุตสาหกรรมอวกาศของญี่ปุ่นอย่างเป็นรูปธรรม