"วิทัย"ปัดไร้ขัดแย้งในแบงก์ชาติยันกฎหมายธปท.ปัจจุบันยังเหมาะสม

ผู้ว่าธปท. ยันไม่ขัดแย้งในแบงก์ชาติ ยังคงเคารพ ปธ.บอร์ด แจงไม่เคยมีมติเห็นชอบแก้กฎหมายธนาคารแห่งประเทศไทย พร้อมเปิดเผย 4 ประเด็นศึกษาระบุชัดกฎหมายปัจจุบันยังเหมาะสม

นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กล่าวถึงเรื่องที่  นายสมชัย สัจจพงษ์ ประธานกรรมการธนาคารแห่งประเทศไทย ส่งหนังสือเปิดใจกับสื่อมวลชน สะท้อนความผิดหวังต่อการทำงานของ ธปท.โดยเฉพาะการแก้ไขพระราชบัญญัติธนาคารแห่งประเทศไทย ในงานแถลง "เล่าสู่กันฟังเรื่องการแก้ไข พ.ร.บ. ธปท." ว่า เรื่องดังกล่าวไม่ใช่ความขัดแย้งภายในองค์กร และไม่ได้เป็นปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างผู้บริหารหรือกรรมการกับประธานกรรมการ ธปท. ทุกฝ่ายยังคงให้ความเคารพประธานกรรมการ และไม่มีความขัดแย้งหรือการทะเลาะกันแต่อย่างใด รวมถึงกรรมการรายอื่นก็ไม่ได้มีจุดยืนในลักษณะเดียวกับข้อเสนอที่ปรากฏเป็นข่าว

สำหรับประเด็นการแก้ไขพระราชบัญญัติธนาคารแห่งประเทศไทย นั้น ที่ผ่านมาไม่เคยมีการบรรจุวาระ เข้าสู่ที่ประชุมคณะกรรมการ ธปท.และไม่เคยมีมติเห็นชอบหรืออนุมัติให้ดำเนินการแก้ไขกฎหมายตามที่มีการกล่าวถึง 

ทั้งนี้ประเด็นที่นำมาศึกษาบางเรื่องเป็นหลักการสำคัญเกี่ยวกับโครงสร้างและความเป็นอิสระของธนาคารกลาง ซึ่งไม่ใช่เรื่องของระยะเวลาในการพิจารณา ไม่ว่าจะใช้เวลา 1 ปี 2 ปี หรือ 3 ปี หากเป็นหลักการที่ไม่สามารถแก้ไขได้ ก็ไม่สามารถดำเนินการแก้ไขได้เช่นกัน

"ในเรื่องพ.ร.บ.ธปท.ผมไม่ได้เกี่ยวข้อง เพราะมีเรื่องเกี่ยวกับตำแหน่ง และการถอดถอนด้วย เรื่องบางเรื่อง ไม่ใช่เรื่องเวลา แต่เป็นเรื่องหลักการที่ไม่สามารถแก้ไขให้ได้ เรื่องเหล่านี้ เป็นเรื่องที่เป็นหลักการ ดังนั้นจะ 1 ปี 2 ปี 3 ปี ก็แก้ไม่ได้ เพราะเป็นหลักการใหญ่ ที่ไม่สามารถแก้ไขให้ได้ ”นายวิทัย กล่าว

อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 25 มิ.ย. 2568 ธปท. ได้เสนอผลการประเมินผลสัมฤทธิ์ พ.ร.บ. ธปท. ให้ที่ประชุมคณะกรรมการ ธปท. (กกธ.) ซึ่งขณะนั้นมี คุณสมชัย สัจจพงษ์ เป็นประธาน ทราบแล้ว ที่ประชุมมีมติรับทราบโดยไม่ได้มีมติให้แก้ไข พ.ร.บ. และ ธปท. ได้มีหนังสือแจ้งผลการประเมินผลสัมฤทธิ์ดังกล่าวให้ รมว.คลังรับทราบด้วยแล้ว โดย ธปท.จะทำการประเมินผลสัมฤทธิ์ตามที่กฎหมายกำหนดครั้งถัดไปในปี 2573

นอกจากนี้ ธปท. ได้แก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. มาเป็นระยะ ๆ นับตั้งแต่การแก้ไขปรับปรุง ครั้งใหญ่ในปี 2551 และมีการแก้ไขปรับปรุงอีก 3 ครั้ง โดยครั้งล่าสุดคือในปี 2561 ซึ่งที่ผ่านมาได้แก้ไขปรับปรุงเพื่อให้กฎหมายสอดคล้องกับหลักความเป็นอิสระในการดำเนินงานและหลักการตรวจสอบถ่วงดุลอย่างเหมาะสม อันเป็นหลักสากลที่กำหนดในกฎหมายจัดตั้งธนาคารกลางของประเทศต่าง ๆ เช่น กำหนดองค์ประกอบและลักษณะต้องห้ามของคณะกรรมการคัดเลือกเพิ่มเติมโดยไม่ให้มีข้าราชการประจำเข้ามาเป็นคณะกรรมการคัดเลือก

ทั้งนี้ ภายหลังจากการประเมินผลสัมฤทธิ์ คณะกรรมการ ธปท. ไม่เคยมีมติอนุมัติหรือเห็นชอบให้แก้ไข พ.ร.บ. แต่อย่างใด โดยประธาน กกธ. ได้แสดงความประสงค์อย่างชัดเจนในเดือน ต.ค. 2568 ให้แก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. โดยเสนอให้ตั้งคณะทำงานที่มีบุคคลภายนอกมาศึกษาและทบทวน พ.ร.บ. ในวาระเรื่องที่ประธานแจ้งให้ที่ประชุมทราบ

อย่างไรก็ตาม กรรมการ กกธ. ท่านอื่น ๆ มีข้อสังเกตไปในทางเดียวกันว่าควรดำเนินการเรื่องนี้ภายในก่อน โดยให้ศึกษาทบทวนหลักการและสรุปประเด็นที่ควรแก้ไขให้ชัดในที่ประชุม กกธ. ก่อนที่จะตั้งคณะทำงานที่มีบุคคลภายนอกมาร่วมด้วย

ขณะเดียวกัน ธปท. จึงได้ตั้งคณะทำงานภายใน เพื่อศึกษาทบทวน พ.ร.บ. โดยได้ดำเนินการสอบถามกรรมการ กกธ. ท่านอื่นทุกท่าน ซึ่งรวมถึงเลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิทุกท่าน โดยไม่มีกรรมการ กกธ. ท่านใดแจ้งประเด็นใน พ.ร.บ. ที่ควรปรับปรุงแก้ไข ซึ่งคณะทำงานภายใน ธปท. ได้นำประเด็นของประธาน กกธ. มาพิจารณาพร้อมกับประเด็นอื่น ๆ แล้วด้วย


นายวิทัย กล่าวอีกว่า หนึ่งในประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาศึกษา คือ การเชื่อมโยงการประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ว่าการตามมาตรา 25 กับกรณีหย่อนความสามารถ ซึ่งเป็นเหตุแห่งการพ้นจากตำแหน่งตามมาตรา 28/19 (5) โดยการประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ว่าการ ธปท. โดยมาตรา 25 ของ พ.ร.บ.ธนาคารแห่งประเทศไทย กำหนดเรื่องการประเมินผลการปฏิบัติงานไว้ ขณะที่มาตรา 28/19 กำหนดเหตุแห่งการพ้นจากตำแหน่งผู้ว่าการแยกไว้ต่างหากอย่างชัดเจน

นอกจากนี้ จากการศึกษาพบว่า การประเมินผลการปฏิบัติงานของผู้ว่าการไม่ได้มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับเหตุแห่งการพ้นจากตำแหน่ง เนื่องจากการประเมินผลเป็นเรื่องของการบริหารจัดการและการดำเนินงานของ ธปท. ในภาพรวม ส่วนเหตุที่จะทำให้ผู้ว่าการพ้นจากตำแหน่งนั้น กฎหมายกำหนดไว้เป็นการเฉพาะ เช่น กรณีการปฏิบัติงานและลักษณะการทำงาน แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับหลักการของกฎหมายธนาคารกลางในต่างประเทศ เช่น อังกฤษและนอร์เวย์ ที่แยกการประเมินผลการปฏิบัติงานออกจากเหตุการพ้นจากตำแหน่งผู้ว่าการ

ทั้งนี้เหตุผลสำคัญคือ หากนำผลการประเมินการปฏิบัติงานมาเชื่อมโยงกับการพ้นจากตำแหน่ง อาจส่งผลกระทบต่อความเป็นอิสระในการดำเนินงานของธนาคารกลาง และกระทบต่อความน่าเชื่อถือขององค์กร โดยเฉพาะกรณีที่เกิดความขัดแย้งด้านนโยบาย หากสามารถใช้ผลการประเมินเป็นเหตุให้เปลี่ยนตัวผู้ว่าการได้ ก็อาจเปิดช่องให้เกิดแรงกดดันจากฝ่ายการเมืองหรือกลุ่มผลประโยชน์เข้ามาแทรกแซงการทำงานของธนาคารกลาง ดังนั้น การแยกทั้งสองเรื่องออกจากกันจึงเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้ผู้ว่าการสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างเป็นอิสระ ภายใต้ระบบตรวจสอบและถ่วงดุลของคณะกรรมการ ธปท.

ประเด็นที่สอง คือ คณะกรรมการ ธปท. ควรมีส่วนร่วมในการคัดเลือกผู้ว่าการหรือไม่นั้น นับตั้งแต่การปรับปรุงโครงสร้าง ธปท. ครั้งใหญ่ในปี 2551 ได้วางหลักการสำคัญเรื่องความเป็นอิสระของธนาคารกลาง โดยกำหนดให้กระบวนการคัดเลือกผู้ว่าการดำเนินการผ่านคณะกรรมการคัดเลือก เพื่อให้ผู้ว่าการที่ได้รับการคัดเลือกสามารถปฏิบัติหน้าที่และกำหนดกรอบการดำเนินนโยบายการเงินได้อย่างเป็นอิสระ


ต่อมาในปี 2559 มีการแก้ไขคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของกรรมการคัดเลือก โดยกำหนดให้กรรมการคัดเลือกต้องไม่เป็นข้าราชการประจำ จากเดิมที่กำหนดข้อห้ามเกี่ยวกับการดำรงตำแหน่งทางการเมืองและการมีส่วนได้เสียในการปฏิบัติหน้าที่ การปรับปรุงดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อย้ำหลักการให้กระบวนการคัดเลือกผู้ว่าการมีความเป็นอิสระอย่างแท้จริง และลดโอกาสที่บุคคลหรือหน่วยงานใดจะเข้ามามีอิทธิพลต่อการคัดเลือก

ในส่วนข้อเสนอไม่ให้ผู้ว่าการเป็นผู้เสนอรายชื่อกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการ ธปท. นั้น ได้กำหนดบทบาทของผู้เสนอชื่อและผู้คัดเลือกกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิใน กกธ. ออกจากกันเพื่อให้เป็นไปตามหลักการตรวจสอบถ่วงดุล โดยให้ ผู้ว่าธปท.ในฐานะหัวหน้าหน่วยงาน เป็นผู้เสนอรายชื่อ เนื่องจาก จะทราบว่าบุคคลใดมีความเชี่ยวชาญและเหมาะสมกับงานของ ธปท. และปลัดกระทรวงการคลัง ในฐานะกระทรวงผู้กำกับดูแล เป็นผู้เสนอรายชื่ออีกทางหนึ่ง โดยให้กรรมการอิสระตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังแต่งตั้ง ทำหน้าที่เป็นผู้คัดเลือกในท้ายที่สุด

ขณะที่ ประเด็นผู้ว่า ธปท.ไม่ควรทำหน้าที่เป็นรองประธาน กกธ. แต่ควรเป็นเพียงเลขานุการ นั้น ความจริง การกำหนดให้ ผู้ว่าฯ เป็นรองประธาน กกธ. มีหลักการมาจากการที่ ผู้ว่าฯ  เป็นหัวหน้าหน่วยงาน สามารถเชื่อมโยงการทำงานของคณะกรรมการนโยบายต่าง ๆ และ กกธ. ให้ไปในทิศทางเดียวกันได้ จึงเหมาะสมที่จะเป็นรองประธาน โดยกฎหมายจัดตั้งและทางปฏิบัติของธนาคารกลางหลายประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมันออสเตรเลีย ญี่ปุ่น อินโดนีเซีย เกาหลีใต้ ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย ได้กำหนดให้ ผู้ว่าฯ เป็นประธานคณะกรรมการธนาคารกลาง และไม่ปรากฏว่ามีประเทศใดกำหนดให้ ผู้ว่าฯ เป็นเลขานุการของคณะกรรมการธนาคารกลาง

ทั้งนี้ คณะทำงานได้ศึกษาทบทวนและได้ข้อสรุปแล้วว่า พ.ร.บ. ธปท. ฉบับปัจจุบัน ยังมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับหลักสากลที่กำหนดในกฎหมายจัดตั้งธนาคารกลางของต่างประเทศ ที่ทำให้ ธปท.สามารถดำเนินการตามพันธกิจให้บรรลุเป้าหมายโดยยังรักษาไว้ซึ่งความเป็นอิสระในการดำเนินงานภายใต้หลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอย่างเหมาะสม 

นอกจากนี้ ธปท.ได้ตั้งคณะทำงานศึกษาทบทวน พ.ร.บ. ธุรกิจสถาบันการเงิน ควบคู่ไปพร้อมกันด้วย เนื่องจากมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องยกระดับการกำกับดูแล Non-bank ให้เท่าเทียมกับการกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์ เพื่อคุ้มครองประชาชนที่เป็นผู้ใช้บริการทางการเงิน เพราะ Non-bank มีขนาดใหญ่ขึ้น มีรูปแบบในการประกอบธุรกิจซับซ้อนขึ้น และเริ่มมีบทบาทมากขึ้นในระบบการเงิน 

ทั้งนี้ ทั้งสองเรื่องเดิมได้ถูกกำหนดให้นำเสนอข้อสรุปผลการศึกษาในที่ประชุมยุทธศาสตร์ร่วมกันระหว่าง กกธ. และคณะกรรมการนโยบาย 3 คณะ ในวันที่ 12 พ.ย. 2569 แต่ภายหลังท่านประธานสั่งยกเลิกการประชุมดังกล่าว

ขณะเดียวกันเมื่อถามว่าเรื่องที่เกิดขึ้น มีการเมืองเบื้องหลังหรือไม่ นั้น นายวิทัย กล่าวว่า ไม่ทราบ ตนเอง และคณะกรรมการทุกคนให้ความเคารพนายสมชัย สัจจพงษ์ ประธานกรรมการ ธปท. เหมือนเดิม

"ไม่ทะเลาะกับใครเลย ไม่ทะเลาะกับท่านประธาน ท่านมาประชุมดูแลเหมือนเดิม ผมไม่ทราบมีการเมืองแทรกหรือไม่ แต่หวังว่าไม่มี "นายวิทัย กล่าว

อย่างไรก็ตาม ในขณะนี้ยังไม่ได้พบกับประธานกรรมการ ธปท. เพราะนายสมชัยยังอยู่ต่างประเทศ แต่ได้มีการส่งข้อความผ่านทางไลน์ส่วนตัวแล้ว ซึ่งท่านก็อ่านข้อความแล้วและ  ไม่มีความจำเป็นให้ทางกระทรวงการคลังเป็นตัวคนกลางที่เข้ามาช่วยให้เกิดการพูดคุยกัน เพราะไม่คิดว่า เรื่องนี้เป็นความขัดแย้งภายใน ซึ่งเมื่อสถานการณ์ดีขึ้น คงได้มีการขอเข้าพบได้

TAGS: #วิทัย #ผู้ว่าธปท. #แบงก์ชาติ #สมชัย #สัจจพงษ์