โดย...นพ.กรณ์ ปองจิตธรรม

คุณอาจกำลังเป็นเหยื่ออันโอชะของธุรกิจที่หากินกับความกลัวตายได้แนบเนียนที่สุดในโลก หากแก๊งคอลเซ็นเตอร์คือมิจฉาชีพที่ใช้ความกลัวคุกมาหลอกเอาเงิน ธุรกิจอาหารเสริมที่อวดอ้างสรรพคุณเกินจริงก็คือสแกมเมอร์ในคราบนักบุญที่ใช้ความกลัวแก่มาหลอกเอาเงินจากกระเป๋าคุณ ต่างกันแค่คอลเซ็นเตอร์ทำให้เงินหายไปจากบัญชี แต่อาหารเสริมพวกนี้ทำให้ร่างกายคุณพังทลายจากภายในโดยที่คุณยังยิ้มรับมันด้วยความหวังปลอมๆ

การหอบกระป๋องอาหารเสริมมากองให้หมอดูเหมือนเครื่องรางของขลัง คือหลักฐานของความล้มเหลวทางสติที่พ่ายแพ้ต่อพลังการตลาด คุณกำลังจ่ายเงินซื้อสารสกัดที่อ้างว่าย้อนวัยได้ ทั้งที่ความจริงมันคือขยะราคาแพงที่ตับและไตต้องแบกรับภาระกำจัดออกทิ้งทุกวัน ร่างกายมนุษย์ไม่ใช่ถังขยะ และการจ่ายเงินซื้ออาหารเสริมโดยไม่จำเป็นก็ไม่ต่างอะไรกับการโอนเงินให้มิจฉาชีพ เพียงเพราะคุณได้ขวดพลาสติกสวยๆ มาประดับบ้านเพิ่มอีกขวดเท่านั้น โดยที่หารู้ไม่ว่าในระยะยาว คุณกำลังจ่ายเงินเพื่อซื้อตั๋วใบนำไปสู่ภาวะอวัยวะล้มเหลวก่อนวัยอันควร

กลุ่มที่ 1 สารอาหารที่มีประโยชน์จริง แต่ต้องใช้เมื่อร่างกายขาดหรือมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์เท่านั้น

1 วิตามินดี

นี่คือตัวที่น่ากังวลที่สุดหากทานโดยไม่ได้เจาะเลือดวัดระดับ เนื่องจากวิตามินดีเป็นวิตามินที่ละลายในไขมัน ร่างกายไม่สามารถขับออกทางปัสสาวะได้เหมือนวิตามินซี แต่มันจะถูกสะสมไว้ในเนื้อเยื่อไขมันและตับ หากระดับวิตามินดีในเลือดสูงเกิน 100 ถึง 150 ng/mL จะเกิดภาวะวิตามินดีเป็นพิษ ส่งผลให้ระดับแคลเซียมในเลือดสูงผิดปกติ แคลเซียมที่เกินมาจะไปเกาะตามอวัยวะอ่อนต่างๆ เช่น หลอดเลือดหัวใจ ไต และปอด ทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดแข็งตัวและไตวายเฉียบพลัน การทานวิตามินดีโดยไม่ตรวจระดับเลือดจึงไม่ต่างจากการเดินสุ่มในสนามระเบิดที่อาจระเบิดใส่สุขภาพได้ทุกเมื่อ

2 กรดโฟลิก

สารนี้จำเป็นเฉพาะกลุ่มเท่านั้น เช่น หญิงที่วางแผนตั้งครรภ์ ผู้ที่ใช้ยาบางชนิด หรือกลุ่มผู้ป่วยโรคธาลัสซีเมีย แต่สำหรับคนปกติ การได้รับโฟลิกเกินความจำเป็นจะไปบดบังอาการขาดวิตามินบี 12 ทำให้ตรวจไม่เจอภาวะซีดในขณะที่ระบบประสาทกำลังถูกทำลายไปเรื่อยๆ จนกู้คืนไม่ได้ และยังมีงานวิจัยระบุว่าปริมาณโฟลิกที่สูงเกินไปอาจไปกระตุ้นการเจริญเติบโตของเซลล์ที่กำลังจะกลายเป็นมะเร็งให้ลุกลามเร็วขึ้น

3 น้ำมันปลา

คุณเคยตั้งคำถามไหมว่ามันสกัดมาจากปลาในทะเลที่เต็มไปด้วยโลหะหนักหรือเปล่า หากคุณซื้อแบรนด์ที่ไม่มีการทำ Molecular Distillation ที่ได้มาตรฐาน คุณกำลังจ่ายเงินซื้อปรอท ตะกั่ว และแคดเมียมมาสะสมในสมองตัวเอง นอกจากนี้ยังเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกไม่หยุด และเพิ่มโอกาสเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะแบบ AF ในบางกลุ่มด้วย

4 แคลเซียม

แคลเซียมส่วนเกินที่ร่างกายดูดซึมไม่หมดไม่ได้วิ่งไปที่กระดูก แต่มันจะไปลอยอยู่ในกระแสเลือดและกลายเป็นหินปูนอุดตันในผนังหลอดเลือดแดง โดยเฉพาะหลอดเลือดหัวใจและสมอง เพิ่มความเสี่ยงหัวใจขาดเลือดและอัมพฤกษ์อัมพาต แถมยังพ่วงมาด้วยอาการท้องผูกเรื้อรังและนิ่วในไต

5 วิตามินบี 12

จำเป็นในผู้สูงอายุหรือผู้ทานมังสวิรัติ แต่หากได้รับโดสสูงต่อเนื่องในคนที่มีระดับปกติ โดยเฉพาะในกลุ่มคนสูบบุหรี่ จะมีความเชื่อมโยงกับความเสี่ยงมะเร็งปอดที่สูงขึ้น และอาจก่อให้เกิดสิวอักเสบรุนแรงทั่วร่างกาย

6 แมกนีเซียมรูปแบบทั่วไป

แร่ธาตุที่กำลังถูกปั่นกระแสให้เป็นวิตามินครอบจักรวาล แต่ความจริงคือ

Magnesium Oxide ร่างกายดูดซึมได้เพียง 4 เปอร์เซ็นต์ ส่วนที่เหลืออีก 96 เปอร์เซ็นต์ จะดึงน้ำเข้าลำไส้จนคุณท้องเสีย มันคือยาระบายในคราบอาหารเสริม

Magnesium Citrate หรือ Glycinate แม้จะดูดซึมดีกว่า แต่หากทานโดสสูงเกินไปในขณะที่ไตทำงานไม่สมบูรณ์ จะเกิดภาวะแมกนีเซียมเกินในเลือด ส่งผลให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ความดันโลหิตต่ำ และอาจทำให้หัวใจหยุดเต้นได้

กลุ่มที่ 2 ธุรกิจขายฝันที่เปลืองเงินโดยใช่เหตุ ไม่มีหลักฐานทางคลินิกชัดเจน

1 ยาเทวดาย้อนวัย NMN และ Resveratrol

สารต้นกำเนิด NAD+ ที่อ้างว่าซ่อมแซมเซลล์ได้ ฟังดูวิเศษแต่ความจริงคือ งานวิจัยส่วนใหญ่อยู่ในหนูหรือยีสต์ ส่วนในมนุษย์นั้นผลลัพธ์ยังคลุมเครือ ยิ่งไปกว่านั้น NMN ในโดสสูงอาจไปเร่งการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็งที่แฝงตัวอยู่ การจ่ายเงินหมื่นเพื่อแลกกับความหวังที่แล็บยังหาข้อสรุปไม่ได้ คือการทดลองยาที่ใช้ตัวคุณเองเป็นหนูทดลองที่ต้องจ่ายเงินซื้อยาเอง

2 ผลิตภัณฑ์ล้างพิษและสมุนไพรทำลายตับ

ตับและไตทำงานขับของเสียด้วยตัวเองทุกวินาที ไม่มีอาหารเสริมตัวไหนไปล้างมันได้ ผลิตภัณฑ์ดีท็อกซ์ตับมักมีส่วนผสมของไซบูทรามีนหรือยาระบายเข้มข้น สมุนไพรอย่างบอระเพ็ด หรือฟ้าทะลายโจร หากกินต่อเนื่องเกินจำเป็น จะทำให้ค่าเอนไซม์ตับพุ่งสูงจนตับอักเสบเฉียบพลัน การล้างพิษแบบไทยๆ หลายครั้งจึงจบลงที่การล้างไตแทน

3 คอลลาเจน

เมื่อคอลลาเจนผ่านกระเพาะอาหาร จะถูกเอนไซม์ตัดจนกลายเป็นกรดอะมิโนพื้นฐาน ไม่ได้ต่างจากการกินไข่ต้มหรือเนื้อสัตว์เลย งานวิจัยที่อ้างว่าช่วยเรื่องผิวมักมีความลำเอียงทางการค้า การคาดหวังให้คอลลาเจนพุ่งไปซ่อมเฉพาะจุดที่หน้าหรือเข่า เป็นเพียงจินตนาการของผู้ขายที่ไม่สอดคล้องกับสรีรวิทยา

4 วิตามินรวม

การศึกษาในวารสารการแพทย์ชั้นนำยืนยันซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า ในคนปกติที่รับประทานอาหารครบ 5 หมู่ วิตามินรวมไม่ได้ช่วยลดอัตราการตาย ไม่ได้ป้องกันโรคหัวใจ และไม่ได้ป้องกันมะเร็ง สิ่งที่คุณจะได้มาจริงๆ คือปัสสาวะราคาสูงที่มีสีเหลืองนีออน จากการที่ร่างกายพยายามกำจัดส่วนเกินทิ้งอย่างรวดเร็วเพื่อไม่ให้เป็นพิษ

5 แมกนีเซียมราคาแพง Magnesium L-Threonate

ยอดเขาสูงสุดของการตลาดที่อ้างว่าผ่านด่านกั้นสมองเพื่อบำรุงความจำได้เหนือกว่าชนิดอื่น ราคาจึงดีดสูงหลายเท่าตัว แต่ความจริงคือ งานวิจัยเกือบทั้งหมดทำในหนูทดลอง การจ่ายเงินหลักพันเพื่อซื้อแร่ธาตุที่หาได้ในผักใบเขียว เพียงเพราะหลงเชื่อคำว่าสมองใส คือการยอมเป็นหมูที่จ่ายราคาแพงที่แถมภาระให้ไตต้องขับส่วนเกินทิ้งทุกวัน

ประเด็นที่น่ากังวลใจและสร้างความสับสนให้สังคมมากที่สุด คือการพบเห็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเหล่านี้ถูกสั่งจ่ายภายในสถานพยาบาลหรือคลินิกบางแห่งที่มุ่งเน้นผลกำไรทางธุรกิจมากกว่าหลักวิชาการ เมื่อคำแนะนำที่ปราศจากข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจนหลุดออกมาจากปากของผู้ประกอบวิชาชีพ คนไข้มักจะมอบความไว้วางใจให้โดยไม่ตั้งคำถาม เพราะเชื่อว่านี่คือคำแนะนำที่ผ่านการคัดกรองมาอย่างดีแล้ว ทั้งที่ในความเป็นจริงมันอาจเป็นเพียงรายการสินค้าที่สร้างผลตอบแทนสูงสุดให้กับสถานพยาบาลเท่านั้น การใช้ความน่าเชื่อถือในวิชาชีพมาเป็นเครื่องมือทางการค้าเช่นนี้ ไม่เพียงแต่จะทำให้คนไข้เสียทรัพย์สินโดยเปล่าประโยชน์ แต่ยังเป็นการทำลายมาตรฐานและความน่าเชื่อถือของวงการแพทย์ในระยะยาวอีกด้วย

นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น แต่ในชีวิตจริงยังมีสมุนไพรผสมหลายอย่างในรูปเม็ดใส่กระป๋องสวยๆ มาให้หมอช่วยดูอีกเยอะจนบรรยายไม่หมด ร่างกายมนุษย์ไม่ใช่ถังขยะ และอาหารที่เคี้ยวได้คืออาหารเสริมที่ดีที่สุด ถ้าคุณยังมีเงินเหลือและอยากอายุยืน แนะนำให้เอาเงินไปซื้อรองเท้าวิ่งดีๆ หรือออกไปท่องเที่ยวพักผ่อน จะช่วยให้สุขภาพดีกว่าการนั่งกินวิตามินวันละ 20 เม็ดแน่นอน และจำไว้ว่ายาหรืออาหารเสริมที่อ้างว่ารักษาได้ทุกโรค มักจะรักษาไม่ได้เลยสักโรคเดียว ยกเว้นโรคทรัพย์จางที่คนขายตั้งใจมอบให้คุณโดยเฉพาะ